عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٤

منطقى كز وحى نبود از هواست

پس چو عادت سرنگونىها دهم * ز اسپه تو ياغيانه برجهم

تا به غيب ايمان تو محكم شود * آن زمان كه ايمانت مايه غم شود

آن زمان خود جملگان مؤمن شوند * آن زمان خود سركشان بر سر دوند

آن زمان زارى كنند و افتقار * همچو دزد راهزن در زير دار

ليك اگر در غيب گردى مستوى * مالك دارين و شحنه خود بوى

شحنگى و پادشاهى مقيم * نى دو روزه مستعار است و سقيم

رستى از پيكار و كار خود كنى * هم تو شاه و هم تو طبل خود زنى

چون گلو تنگ آورد بر ما جهان * خاك خوردى كاشكى حلق و دهان

اين دهان خود خاك‌خوارى آمده است * ليك خاكى را كه آن رنگين شده است

اين شراب و اين كباب و اين شكر * خاك رنگين است و نقشين ، اى پسر

چون‌كه خوردى و شد آنها لحم و پوست * رنگ لحمش داد و آن هم خاك كوست

هم ز خاكى بخيه بر گل مىزند * جمله را هم باز خاكى مىكند

هندو و قبچاق « 1 » و رومى و حبش * جمله يكرنگند اندر گور خوش

تا بدانى كان همه رنگ و نگار * جمله روپوش است و مكر و مستعار

رنگ باقى صبغة اللّه است و بس * غير آن بربسته دان همچون جرس

رنگ صدق و رنگ تقوا و يقين * تا ابد باقى بود در عابدين

رنگ شك و رنگ كفران و نفاق * تا ابد باقى بود در جان عاق

چون سيه‌رويى فرعون دغا * رنگ او باقى و جسم او فنا

برق و فرّ روى خوب صادقين * تن فنا شد وان به‌جا تا يوم دين

زشت آن زشت است و خوب آن خوب و بس * دايم آن ضحّاك و اين اندر عبس

خاك را رنگ و فن و سنگى دهد * طفل‌خويان را بر آن جنگى دهد

از خميرى اشتر و شيرى پزند * كودكان از حرص آن كف مىزنند

كودك اندر جهل و پندار و شكى است * شُكرِ بارى ، قوّت آن اندكى است

طفل را استيزه و صد آفت است * شكر اينكه بىفن و بىقوّت است

( 1 ) - قبچاق : ناحيه‌اى در شمال بحر خزر تا تارستان كه طايفه تركان منسوب بدان را قبچاقى گويند .