عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٧

در بيان حديث رسول ( ص ) : « الشك ريبة و الصدق طمأنينة » .

آب مبدل شد در اين جو چند بار * عكس ماه و عكس اختر برقرار

پس بنااش نيست بر آب روان * بلكه بر اقطار عرض آسمان

اين صفتها چون نجوم معنوى است * دان كه بر چرخ معانى مستوى است

خوبرويان آينه خوبى او * عشق ايشان عكس مطلوبى او

هم به اصل خود رود اين خد و خال * دايما بر آب كى ماند خيال ؟

جمله تصويرات عكس آب جوست * چون بمالى چشم خود اين جمله اوست

باز عقلش گفت بگذار اين حول * خل دوشاب است و دوشاب است خل « 1 »

خواجه را چون غير گفتى از قصور * شرم دار اى احول از شاه غيور

خواجه را كو در گذشته است از اثير * جنس اين موشان تاريكى مگير

چون مبدّل گشته‌اند ابدال حق * نيستند از خلق ، برگردان ورق

قبلهء وحدانيت دو چون بود * خاك مسجود ملايك چون شود

طالب است و غالب است آن كردگار * تا ز هستىها برآرد او دمار

دو مگو و دو مخوان و دو مدان * بنده را در خواجهء خود محو دان

دل بيارامد به گفتار صواب * آن‌چنان‌كه تشنه آرامد به آب

جز دل محجوب كو را علّتى است * از لبيبش تا غبى تمييز نيست

ورنه آن پيغام كز موضع بود * برزند بر مه ، شكافيده شود

مه شكافد ، وان دل محجوب نى * زان كه مردود است ، او محبوب نى

هريكى ز اجزاى عالم يك‌به‌يك * بر غبى بند است و بر استاد فك

بر يكى قند است و بر ديگر چو زهر * بر يكى لطف است و بر ديگر چو قهر

بارها گفتيم اين را ، اى حسن * مىنگردم از بيانش سير من

( 1 ) - خل : سركه .