عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٥

حكايت

آنكه صد ميلش سوى ايمان بود * چون شما را ديد ز آن فاتر « 1 » شود

زآن‌كه نامى بيند و معنيش نى * چون بيابان را مفازه گفتنى

عشق او ز آورد ايمان بفسرد * چون به ايمان شما او بنگرد

ليك از ايمان و صدق بايزيد * چند حسرت در دل و جانم رسيد

داد جمله داد ايمان بايزيد * آفرينها بر چنين شير فريد

قطره ز ايمانش در بحر ار رود * بحر اندر قطره‌اش غرقه شود

همچو آتش ذرّه‌اى در بيشه‌ها * اندر آن ذرّه شود بيشه فنا

اين به حيله آب و روغن كردنى است * اين مثلها كفو ذرّه نور نيست

ذرّه چبود جزو چيزى منجسم * ذرّه نبود شارق لا ينقسم

گفتن ذرّه مرادى دان خفى * محرم دريا نيى اين دم ، كفى

آفتاب نيّر ايمان شيخ * گر نمايد رخ ز شرق جان شيخ

جمله پستى گنج گردد تا ثرى * جمله بالا خلد گردد اخضرى

او يكى جان دارد از نور منير * او يكى تن دارد از خاك حقير

اى عجب اين است او يا آن ؟ بگو * كه بماندم اندر اين مشكل عمو

گر وى اين است اين بدن اى دوست چيست * اى عجب زين دو كدامين است و كيست ؟

حيرت اندر حيرت است اى يار من * اين نه كار توست نى هم كار من

هر دو او باشد و ليكن ريع ذرع * دانه باشد اصل وانكه تره فرع

حكمت اين اضداد را باهم چه بست * اى قصاب اين گردران با گردن است

روح بىقالب نداند كاركرد * قالب بىجان فسرده بود و سرد

قالب پيدا و آن جان نهان * راست شد زين هر دو اسباب جهان

حكمتى كه بود حق راز * گشت حاصل از نياز و از لجاج

باشد آنگه از دواجات دگر * لا سمع اذن و لا عين بصر

گر شنيدى اذن كى ماندى اذن ؟ * يا كجا كردى دگر ضبط سخن ؟

گر بديدى برف و يخ خورشيد را * از يخى برداشتى اميد را

( 1 ) - فاتر : سرد .