عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٧

مثالى از لطف و قهر حضرت حق

عقل جزوى عقل را بدنام كرد * كام دنيى مرد را بىكام كرد

آن ز صيدى حسن صيّادى بديد * وين ز صيّادى غم صيدى كشيد

آن ز خدمت ، ناز مخدومى بيافت * وين ز مخدومى ز راه عز بتافت

آن ز فرعونى اسير آب شد * وز اسيرى ، سبط صد سهراب شد

لعب معكوس است و فرزين بند سخت * حيل كم كن ، كار اقبال است و بخت

بر خيال و حيله كم تن تار را * كه غنى ره كى دهد مكّار را

مكر كن در راه نيكوخدمتى * تا نبوّت يا بى اندر امّتى

مكر كن تا وارهى از مكر خود * مكر كن تا فرد گردى از جسد

مكر كن تا كمترين بنده شوى * در كمى افتى ، خداونده شوى

روبهى و خدمت اى گرگ كهن * هيچ بر قصد خداوندى مكن

ليك چون پروانه بر آتش بتاز * كيسهء زان برمد و زو پاك‌باز

زور را بگذار و زارى را بگير * رحم سوى زارى آيد اى فقير

من غلام آنكه نفروشد وجود * جز بدان سلطان با افضال و جود

چون بگريد ، آسمان گريان شود * چون بنالد چرخ يا رب‌خوان شود

من غلام آن مس همّت‌پرست * كه به غير كيميا نارد شكست

دست اشكسته برآور در دعا * سوى اشكسته بود فضل خدا

گر رهايى بايدت زين چاه تنگ * اى برادر رو بر آذر بىدرنگ

مكر حق را بين و مكر خود بهل * اى ز مكرش مكر مكّاران خجل

پرّ طاوست مبين و پاى بين * تا كه سوء العين نگشايد كمين

حرص بد يكتاست وين پنجاه‌تاست * حرص شهوت مار و منصب اژدهاست

حرص بط از شهوت حلق است و فرج * در رياست بيست چندان است درج

از الوهيّت زند در جاه لاف * طامع شركت كجا باشد معاف

زلّت آدم ز اشكم بود و باه * و آن ابليس از تكبّر بود و جاه

لاجرم او زود استغفار كرد * و آن لعين از توبه استكبار كرد

حرص حلق و فرج هم از بدرگيست * ليك منصب نيست آن اشكستگيست