عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٩٨

ذكر آرد فكر را در اهتزاز

چون انيس طبع تو آن نيستى است * از فنا و نيست اين پرهيز چيست ؟

گر انيس لانه‌اى اى جان به سر * در كمين لا چرايى منتظر ؟

زانكه دارى جمله دل بركنده‌اى * شست دل در بحر لا افكنده‌اى

از چه نام برگ را كردى تو مرگ * جادويى بين ، كه نمودت برگ مرگ

هر دو چشمت بست سحر صنعتش * تا كه جان را در چه آمد رغبتش

تا خيال او ز صنع كردگار * جمله صحرا فوق چه زهر است و مار

از وجودى ترس كاكنون در ويى * آن خيالت لاشىء و تو لاشىء

لاشىء بر لاشىء عاشق شده است * هيچ نى مر هيچ نى را ره ز دست

چون برون شد اين خيالات آن از ميان * گشت نامعقول تو بر تو عيان

آن گروهى كز فقيرى بىبرند * صد جهت زان مردگان فانىترند

مرگ يك قتل است وان سيصد هزار * هريكى را خونبهاى بىشمار

گرچه كشت اين قوم را حق بارها * ريخت بهر خونبها انبارها

همچو جرجيسند هريك در سرار * كشته گشته ، زنده گشته ، شصت بار

كشته از زخم سنان دادگر * مىبسوزد كه بزن زخمى دگر

و اللّه از عشقت وجود جان پر است * كشته بر قتل دوم عاشق‌تر است

درگداز اين جمله تن را در بصر * در نظر رو ، در نظر رو ، در نظر

يك نظر دو كز همىبيند ز راه * يك نظر دو كون ديد و روى شاه

در ميان اين دو فرق بىشمار * سرمه جو ، و اللّه اعلم بالسّرار

چون شنيدى شرح بحر نيستى * كوش دايم تا برين بحر ايستى

چون‌كه اصل كارگاه آن نيستى است * كه خلأ و بىنشان است و تهى است

جمله استادان پى اظهار كار * نيستى جويند و جاى انكسار

لاجرم استاد استادان صمد * كارگاهش نيستى و لا بود

هركجا اين نيستى انبوه‌تر « 1 » * كار حق و كارگاهش بيشتر « 2 »

نيستى چون هست بالايين طبق * بر همه بردند درويشان سبق

( 1 ) - در نسخه قونيه : افزون‌ترست . ( 2 ) - در نسخه قونيه : آن برست .