عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٦٨

حكايت

تو براى وصل كردن آمدى * نى براى فصل كردن آمدى

تا توانى پا منه اندر فراق * أبغض الاشياء عندى الطلاق « 1 »

هركسى را سيرتى بنهاده‌ايم * هريكى را اصطلاحى داده‌ايم

در حق او مدح و در حق تو ذم * در حق او شهد و در حق تو سمّ

ما برى از پاك و ناپاك همه * از گران‌جانى و چالاك همه

من نكردم امر « 2 » تا سودى كنم * بلكه تا بر بندگان جودى كنم

هندوان را اصطلاح هند ، مدح * سنديان را اصطلاح سند ، مدح

من نگردم پاك از تسبيحشان * پاك هم ايشان شوند و درفشان

ما برون را ننگريم و قال را * ما درون را بنگريم و حال را

ناظر قلبيم ، كو خاشع بود * گرچه گفت لفظ ناخاضع رود

زانكه دل جوهر بود ، گفتن عرض * پس طفيل آمد عرض ، جوهر غرض

چند از اين الفاظ و اضمار و مجاز ؟ * سوز خواهم سوز با آن سوز ساز

آتشى از عشق در جان برفروز * سربه‌سر فكر و عبارت را بسوز

موسيا آداب‌دانان ديگرند * سوخته جان و روانان ديگرند

عاشقان را هر نفس سوزيدنى است * برده ويران خراج و عشر نيست

گر خطا گويد ، ورا خاطى مگو * گر بود پرخون شهيد ، او را مشو

در درون كعبه رسم قبله نيست * چه غم ار غواص را پاچيله « 3 » نيست

تو ز سرمستان قلاووزى مجو * جامه‌چاكان را چه فرمايى رفو ؟

ملت عشق از همه دينها جداست * عاشقان را مذهب و ملت خداست

لعل را گر مهر نبود باك نيست * عشق در درياى غم غمناك نيست

بعد از آن در سرّ موسى حق نهفت * رازهايى گفت ، كان نايد به گفت

در دل موسى سخنها ريختند * ديدن و گفتن به هم آميختند

چند بىخود گشت و چند آمد به خود * چند پريد از ازل سوى ابد

( 1 ) - اشاره به حديث نبوى : جامع صغير 1 : 4 ، كنوز الحقائق 2 ، مستدرك حاكم 1 : 196 . ( 2 ) - برخى نسخه‌ها : « من نكردم خلق » . ( 3 ) - پاچيله : مصحف پاچيله ، كفش ، پاىافزار .