عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٣٩

آينه جان نيست الّا روى يار

گه مشبّه را موحّد مىكند * گه موحّد را صور ره مىزند

چشم حس را هست مذهب اعتزال * ديدهء عقل است سنّى در وصال

سخرهء حسند اهل اعتزال * خويش را سنّى نمايند از ضلال

گر تو كورى ، نيست بر اعمى حرج * ورنه رو كالصّبر مفتاح الفرج

پرده‌هاى ديده را داروى صبر * هم بسوزد هم بسازد شرح صدر

آينهء دل چون شود صافى و پاك * نقشها بينى برون آب و خاك

هم ببينى نقش و هم نقّاش را * فرش دولت را و هم فرّاش را

آينه جان نيست الّا روى يار

آينه جان نيست الّا روى يار

نقش جان خويش مىجستم بسى * هيچ مىننمود نقشم از كسى

گفتم آخر آينه از بهر چيست * تا بداند هركسى كو جنس كيست

آينه آهن براى پوست‌هاست * آينه سيماى جان سنگين‌بهاست

آينه جان نيست الّا روى يار * روى آن يارى كه باشد زان ديار

گفتم اى دل آينهء كلّى بجوى * رو به دريا كار برنايد ز جوى

زين طلب بنده به كوى تو رسيد * درد مريم را به خرما بن كشيد « 1 »

ديدهء تو چون دلم را ديده شد * صد دل ناديده غرق ديده شد

آينه كلّى برآوردم به دود * ديدم اندر چشم تو من نقش خود

گفتم آخر خويش را من يافتم * در دو چشمش راه روشن يافتم

گفت : وهمم كان خيال توست هان * ذات خود را از خيال خود بدان

نقش من از چشم تو آواز داد * كه منم تو ، تو منى در اتّحاد

كاندر اين چشم منير بىزوال * از حقايق راه كى يابد خيال ؟

در دو چشم غير من تو نقش خود * گر ببينى از خيالى دان و رد

( 1 ) - اشاره به كريمه « وَ هُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُساقِطْ عَلَيْكِ رُطَباً جَنِيًّا » سوره مريم آيه 25 .