عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ١١٦

اصل جرم و آفت و داغم تويى

بيست مرده جنگ مىكردى در آن * كه همىدادند پند ، آن ديگران

هرچه نفست خواست دارى اختيار * هرچه عقلت خواست دارى اضطرار

داند آنكه نيكبخت و محرم است * زيركى ز ابليس و عشق از آدم است

زيركى سبّاحى آمد در بحار * كم رهد غرق است او پايان كار

هل « 1 » سباحت را رها كن كبر و كين * نيست جيحون ، نيست جو ، دريا است اين

وانگه آن درياى ژرف بىپناه * درربايد هفت دريا را چو كاه

عشق چون كشتى بود بهر خواص * كم بود آفت بود اغلب خلاص

زيركى به فروش و حيرانى بخر * زيركى ظن است و حيرانى نظر

عقل قربان كن به پيش مصطفى * حسبى اللّه گو كه اللّه‌ام كفى

همچو كنعان سر ز كشتى وامكش * كه غرورش داد نفس زيركش

كه برآيم بر سر كوه مشيد * منّت نوحم چرا بايد كشيد ؟

چون رمى از منّتش اى بىرشد * كه خدا هم منّت او مىكشد ؟

چون نباشد منّتش بر جان ما * چون‌كه شكر و منّتش گويد خدا ؟

تو چه دانى اى غرارهء پرحسد * منّت او را خدا خود مىكشد ؟

كاشكى او آشنا ناموختى * تا طمع در نوح و كشتى دوختى

كاش چون طفل از حيل جاهل بدى * تا چو طفلان چنگ در مادر زدى

يا به علم نقل كم بودى ملى * علم وحى دل ربودى از ولى

با چنين نورى چو پيش آرى كتاب * جان وحىآساى تو آرد عتاب

چون تيمّم با وجود آب دان * علم نقلى با دم قطب زمان

خويش ابله كن تبع مىرو سپس * رستگى زين ابلهى يا بى و بس

اكثر اهل الجنة البله اى پدر « 2 » * بهر اين گفته است سلطان بشر

زيركى چون كبر و بادانگيز توست * ابلهى شو تا بمانى دل درست

ابلهى نه كو به مسخرگى دو توست * ابلهى كو واله و حيران اوست

( 1 ) - هل : بگذار ، واگذار . ( 2 ) - بنا به روايت نبوى ( ص ) : « اكثر اهل الجنّة البلهاء » ، بيشتر بهشتيان خوش‌دلانند . جامع صغير 1 : 52 ، احياء العلوم 4 : 126 ، كنوز الحقائق 17 .