عرفان مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ١١١

كاملى گر خاك گيرد زر شود

كاملى گر خاك گيرد زر شود

كاملى گر خاك گيرد زر شود

صاحب‌دل را ندارد آن زيان * گر خورد او زهر قاتل را عيان

زانكه صحت يافت از پرهيز رست * طالب مسكين ميان تب درست

گفت پيغمبر كه اى طالب حرى « 1 » * هين مكن با هيچ مطلوبى مرى « 2 »

در تو نمرودى است ، در آتش مرو * رفت خواهى اول ابراهيم شو

چون نيى سيّاح و نى درياييى * درميفكن خويش از خودرأيى

او ز آتش ورد احمر آورد * از زيانها سود بر سر آورد

كاملى گر خاك گيرد زر شود * ناقص ار زر برد خاكستر شود

چون قبول حق بود آن مرد راست * دست او در كارها دست خداست

دست ناقص دست شيطان است و ديو * زانكه اندر دام تكليف است و ديو

لقمه و نكته است كامل را حلال * تو نهء كامل مخور مىباش لال

چون تو گوشى او زبان نى جنس تو * گوشها را حق بفرمود انصتوا « 3 »

كودك اول چون بزايد شير نوش * مدّتى خامش بود او جمله گوش

مدتى مىبايدش لب دوختن * از سخن تا او سخن آموختن

ور ندارد گوش تىتى مىكند * خويشتن را گنگ گيتى مىكند

كرّ اصلى كش نبود آغاز گوش * لال باشد كى كند در نطق كوش

زانكه اول سمع بايد نطق را * سوى منطق از ره سمع اندر آ

ادخلوا الابيات من ابوابها * و اطلبوا الاغراض فى اسبابها

نطق كان موقوف راه سمع نيست * جز كه نطق خالق بىطمع نيست

مبدع است او تابع استاد نى * مسند جمله ورا اسناد نى

باقيان هم در حروف و در مقال * تابع استاد و محتاج مثال

زين سخن گر نيستى بيگانه‌اى * دلق و اشكى گير در ويرانه‌اى

( 1 ) - حرى : لايق ، سزاوار . ( 2 ) - مرى : رياكار . ( 3 ) - أنصتوا : خاموش باشيد .