سفرنامه آدام الئاريوس ( بخش ايران ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٤١

فصل اول - كلياتى دربارهء كشور شاهنشاهى ايران ، دار السلطنه اصفهان و ديدنىهاى درون و برون آن .

مصرف مىشود . در ضمن نوشيدن چاى به بازى تخته‌نرد و همچنين شطرنج نيز مشغولند . شطرنج را نسبت به روس‌ها با مهارت بيشترى بازى مىكنند و داراى تمرين بسيارند و ادعا مىكنند كه شطرنج را براى اولين بار ايرانىها ابداع كرده‌اند .

در قهوه‌خانه « 1 » مصرف كنندگان تنباكو و نوشندگان قهوه گرد مىآيند . در سه قهوه‌خانه شهر شعرا و نقالان - كه من خود آنان را ميان محوطه بر صندلى بلندى نشسته ديدم و افسانه‌ها و داستان‌ها و شعرهاى گوناگون آنان را شنيده‌ام - حضار را سرگرم مىكنند . هنگام نقل داستان از چوبدستى كوچكى براى ايجاد تخيل بيشتر در شنونده استفاده مىكنند كه اين كار شباهت بسيارى به عمل شعبده‌بازان و تردستان دارد .

نه‌چندان دور از محل بالا دو نوع سلمانى مشغول كارند . كه در دكه‌هاى كوچك خود و يا در كنار ديوار نشسته‌اند برخى از آنان را جراح « 2 » مىنامند كه فقط زخم را مداوا مىكنند ، البته نه‌اينكه آن را تميز كنند و ببندند ، سلمانى ديگر بيمار معالجه نمىكند ، بلكه فقط مىتواند موى مشترى را قيچى كند و بيارايد ، اين اشخاص را دلاك « 3 » مىنامند كه ختنه نيز مىكنند . دلاك مشترى زياد دارد ، زيرا رسم است كه مردان سر خود را از ته مىتراشند . هر مشترى قيچى متعلق به خود را همراه دارد ، چون‌كه از مرض‌كشى « 4 » ( آن‌ها بيمارى فرانسوى « 5 » را چنين مىنامند ) واهمه دارند و به همين سبب نمىگذارند سرشان را با قيچى ديگران اصلاح كنند .

قسمت پائين و شمالى ميدان به بازار اصلى منتهى مىشود كه قيصريهء « 6 » بزرگ

( 1 ) - Kahwe Khane ( 2 ) - Tzerrah ( 3 ) - Dellak ( 4 ) - Keschi - يعنى كاشى منسوب به كاشان . نويسنده در صفحات آينده دراين‌باره بيشتر بحث خواهدكرد - م . ( 5 ) - منظور بيمارى سفيليس است - م . ( 6 ) - Kaiserie