قانونچه في الطب ( فارسى ) — الصفحة ٦٥

ب . قلب

و أمّا القَلبُ

ب . قلب

ب . قلب

فَإِنَّهُ جِسمٌ مَخرُوطىٌّ كَهَيئَةِ الصَّنَوبَرِ قَاعِدَتُهُ إلى فَوقٍ و في وَسَطِ « 1 » الصَّدرِ و رَأسُهُ مَائِلٌ « 2 » إلى جَانِبِ اليَسارِ .

اين عضو جسمى است مخروطى شكل و شبيه به ميوه صنوبر كه قاعده آن به طرف بالا و در وسط سينه قرار دارد و سر آن به سمت چپ مايل است .

و هو أحمَرُ رُمَّانِىٌّ مُرَكَّبٌ من اللَّحمِ و اللّيفِ و الغِشاءِ « 3 » الصُّلبِ .

رنگ قلب سرخ انارى و شامل گوشت ، ليف ، و پرده‌اى سخت است .

و هو مَنبَعُ الحَرارَةِ الغَرِيزِيَّةِ ، و لَهُ بَطنانِ :

قلب سرچشمه حرارت غريزى است و دو بطن دارد :

أحَدُهُما الأيمَنُ ، و هو « 4 » مَملُوٌّ بِالدَّمِ الكَثِيرِ و الرُّوحِ القَلِيلِ .

و لَهُ مَجَارٍ يَجرِى فيها من القَلبِ إلى الرِّئَةِ دَمُ الغِذاءِ و من الرِّئَةِ إلى القَلبِ الهَواءُ .

نخست ، " بطن راست " كه انباشته از خون فراوان و اندكى روح است .

اين بطن دو مجرا دارد كه يكى خون حامل غذا را از قلب به ريه و دومى هوا را از ريه به قلب مىرساند . « 5 »

و الثَّانِى الأيسَرُ ، و هو مُمَلُوٌّ بِالرُّوحِ الكَثِيرِ و الدَّمِ القَلِيلِ ، و هو مَنبِتُ الشَّرائينِ .

دوم ، " بطن چپ " كه خاستگاه سرخرگهاى بدن است و مملو از روح بسيار و خون اندك است « 6 » .

( 1 ) . الف : قاعدته الي فوق وسط الصدر . ب : قاعدته فى وسط . ( 2 ) . ب : ( مائل ) ساقطة . ( 3 ) . ب : و الغضروف و الغشاء . ( 4 ) . ب : و هذا . ( 5 ) . به رگ نخست شريان وريدي و به دومي وريد شرياني مىگويند . ( 6 ) . بايد توجه داشت كه كمي و زيادي خون و روح نسبي است و گرنه واضح است كه در بطن چپ نيز خون فراوان وجود دارد ، اما نسبت آن به مقدار روح كمتر است .