قانونچه في الطب ( فارسى ) — الصفحة ١٦٥

انتخاب بهترين دارو

- إمَّا من وَقتِ المَرَضِ بِحَسَبِ المَبدَأ و المُنتَهَي .

- و إمّا من قُوَّةِ المَريضِ .

فَإِنَّهُ إِن كانَ قَوِيّاً لَم يُؤخَّرِ الاستِفراغُ ، و إِن كانَ ضَعيِفاً اخِّرَ لِيَتَراجَعَ القُوَّةُ بِالأغذيَةِ .

- تناسب دارو با دوره بيمارى ( به نسبت آغاز و انجام آن ) .

- تناسب دارو با توان بدنى بيمار .

مثلا ، در بيمار قوى دفع فضولات را نبايد به تاخير انداخت ، ولى در بيمار ضعيف بايد آن را به تاخير انداخت تا توان او با خوردن غذا باز گردد .

- و إمّا مِمّا يُلائِمُ الوَقتَ .

كَما يُستَفرَغُ في الشِّتاءِ عند أنصافِ النَّهارِ ، و في الصَّيفِ بِالأسحارِ « 1 » .

- موافقت دارو با فصل .

مثلا ، دفع فضولات در زمستان بايد به هنگام نيمروز ، و در تابستان در بامدادان باشد .

و أمّا جهَةُ استِعمالِهِ

انتخاب مسير دادن دارو

انتخاب مسير دادن دارو

فَيُؤخَذُ من نَفسِ العُضوِ العَلِيلِ . كَالسَّحجِ في الأمعاءِ العُليا يُداوَي بِالمَشروبِ ، و في الأمعاءِ السُّفلَي يُداوَي بِالحُقنَةِ .

اين به محل بيمارى در عضو بستگى دارد . مثلا ، سحج ( خراش ) روده‌هاى بالايى را با شربت ، و سحج روده‌هاى انتهايى را با حقنه درمان مىكنند . « 2 »

و أمّا اختِيارُ الأوفَقِ منه

انتخاب بهترين دارو

انتخاب بهترين دارو

فَيُستَخرَجُ من قُوَّةِ المَريضِ و ضَعفِهِ .

اختيار بهترين و موافق‌ترين دارو به توانايى يا ناتوانى بيمار وابسته است .

( 1 ) . ب : الاسحار . ( 2 ) . اثنىعشر و صائم و دقاق را روده‌هاى فوقانى و اعور و قولون و مستقيم و نازل را روده‌هاى تحتانى مىگويند .