خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين ) — الصفحة ٤٨٨
معبد شين جان و هيون تسانگ
امام مسجد در نماز جماعت روز جمعه خطبه‌اى مىخواند ( به عربى ) .
آنچه بهنگام خطبه خوانى در دست مىگيرد عصايى است نظير منتشاى درويشى خودمان و همانند آن عصاى كج‌وكوله‌اى كه در نقاشيهاى چينى به‌دست كنفسيوس و ديگر پيران چينى ديده مىشود .
درين مسجد از كتب خطى دو جلد تفسير زاهدى يعنى درواجكى ديدم كه نسخش در چين نسبت بر ساير كتابخانه‌هاى جهان متعدد است .
در باغچهء مسجد لوحهء سنگى بلند بالايى به زبان عربى است از سال چهارم پادشاهى جاچينگ . مضمون لوحه مرثيه‌اى است دربارهء شخصى به نام مظفر الحق كه در سال 1810 فوت شده است .
شبستان اصلى مسجد بزرگ است و سراسرش را بمانند ابنيه و معابد چينى از چوب ساخته‌اند و چوبها را كنده كارى و رنگ‌آميزى كرده‌اند . كتيبه‌هايى هم از آيات قرآن بر چوبها ديده مىشود .
لوحه‌هاى ادعيه بمرسوم و سنتى كه چينيان در معابد بودائى دارند بطور عمودى بر پشت مجسمه‌هاى لاك‌پشت سنگى نصب شده است . پيش ازين گفتيم كه چينيان سنگ پشت را از جانوران گرامى و با بركت و مظهر طول عمر مىدانند .
معبد شين جان و هيون تسانگ
معبد شين جان و هيون تسانگ
در بيست كيلومترى سيان به ديدن معبد بودائى معتبر و تاريخى رفتيم . در همين معبدست كه زائر و سياح معروف چينى موسوم به هيون تسانگ ( متوفى در 644 ميلادى ) به خاك سپرده شده . بدين صورت كه در شهرى ديگر مرد و دفن شد ولى مريدانش استخوانهايش را در سال 669 به اين معبد آوردند .
نام هيون تسانگ را چينيان
Heven Zuang
تلفظ مىكنند و به صور مختلف در كتب و مراجع اروپائى آمده است . نقل آن بىفايده نخواهد بود :
- Yuan Tsang
- Yuan Chwang
- Hioven Tsang