خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين ) — الصفحة ٤٦٨
ايرانيات در انجمن اسلامى پكن
ارسال ابريشم چين از راه ايران موضوع خاص فصل ششم است . جادهء ابريشم كه از شهر سيان شروع مىشد در چين دو شاخه داشت و در ايران به يك راه تبديل مىشد . ورود ابريشم چين به ايران ازين طريق موجب ترقى صنعت حريربافى ايران شد . در اواخر عصر ساسانيان بود كه ايرانيان هنر پرورش كرم ابريشم را آموختند و پارچه‌هايى مىبافتند كه بسيار ظريف و گرانبها بود و آن بافته‌ها در چين خواستار وافر داشت .
* * * انگور و يونجه و انار و گردو ، اسفناج از گياهانى است كه از ايران به چين آورده شد . نام اسفناج در چينى سبزى فارس
Po - sa
است . انار در چينى دو كلمه دارد : يكى
Shirio
است يعنى ميوهء شاشى ( كه طبعا از چاچ ، تاشكنده آمده است ) ، و ديگرى
An - shirio
يعنى ميوهء اشكانى .
از امتعهء چينى مادهء ساختن باروط ( برف سفيد ) ، قلع ، دارچين ، زنجبيل ، ريوند چينى ، به ايران برده شده است .
چوگان بازى را چينيان از ايرانيان فراگرفتند . منظره‌اى از چوگان بازى در نقاشى ديوارى مقبرهء يك شاهدخت چينى كه از اواخر قرن هفتم ميلادى است ديده مىشود . امپراطور مينگ‌خوا از سلسلهء تانگ در قرن هشتم به اين بازى بسيار علاقه داشت .
ايرانيات در انجمن اسلامى پكن
ايرانيات در انجمن اسلامى پكن
در انجمن اسلامى پكن ، دو قطعه چينى قديمى بسيار زيبا ديدم كه در جعبه آينه نگاهدارى مىشود و چون بر آن دو قطعه كلماتى به خط و زبان فارسى نقش شده بود بىاختيار خواهش كردم كه از جعبه آينه به‌در آورند و اجازه بدهند عكس از آنها بردارم .
يكى از آنها « جاقلمى » است ، نه مانند قلمدانهاى ايرانى . چيزى است كنگره‌دار كه نقاشان و كاتبان چينى قلمهاى موئين خود را بر سر آن مىنهند . بر يك طرف آن نوشته است « خامه » و بر طرف ديگرى « دان »