خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين ) — الصفحة ٤٥٧

كتابهاى فارسى و عربى چاپ چين

است از :

1 - كتابى تأليف ابو محمد عبد اللّه بن محمد قلانسى ظاهرا به نام « ارشاد » كه در اصول اخلاق دينى و بيشتر عرفانى نوشته شده است . بر روى دو سه تا از نسخه‌ها نام ارشاد آمده است .

مؤلف درين كتاب از خواجه امام خطيب ابو القاسم كرابستى ، خواجه ابو تراب نخشبى ، ابو اسحق بشاغرى ، خواجه محمد بن على حكيم ترمذى ( خواجه حكيم ) و حكيم جوهرى ياد كرده است .

مؤلف در چندين مورد از پدر خود به‌عنوان « خواجه امام پدرم » ذكر مىكند و در موارد متعدد اشعارى را از « آفرين‌نامه » كه تأليف پدرش بوده است نقل كرده است . همچنين ابياتى به تازى به نقل از « عم خود » مىآورد .

مؤلف متن را در موارد بسيار با اشعار زياد كه باحتمال قوى مقدارى از آنها از خود اوست آراسته و در مواردى هم به اسم از شاعران ناشناس نقل كرده است .

از جمله ابياتى از شاعرى به نام حيدر دهقان ( در بعضى نسخه‌ها . ديهقان ) نقل كرده است و از آن مواردست :

هميشه راحت و شادى نيايد * همه عمر از غم آزادى نيايد

گمانى برد بر تقدير ايزد * به يك ذره به بيدارى نيايد

چه ايزد گر ستاند يا بماند ( ؟ ) * ازو جز شكر و آزادى نيايد

بسا محنت كه آن از بهر شادى است * ترا بر ايزد استادى نيايد

شاعر ديگرى كه چند شعر از او نقل شده منصور ابدال است :

هركه بىتو شاد باشد جاودان بىتو شود * هركه را از تو نباشد آن همه يك سو شود ( ؟ )

* * *

همچنان كن ترك نادانى همى دانا شوى * ترك دانائى ببايد آنگهى بينا شوى

نيز بينائى نه عين آشنائى با شدت * بگذر از ديدار و ديده ، آنگهى زيبا شوى