خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين ) — الصفحة ٠.٣٢
- 3 - نسخههاى متن فارسى
به نسخ سليمانيه و پاريس دارد . البته بعضى افتادگيهاى جزئى هم در آن هست . در اين نسخه مطالب ( چه در فهرست ابواب و چه در متن ) بر بيست و يك باب منقسم است .
من اين نسخه را در چاپ اساس قرار دادهام .
وصف اين نسخه ( شمارهء 528 ) را نصر اللّه مبشر الطرازى در جلد اول « فهرست المخطوطات الفارسية » ( قاهره ، 1966 ) چنين آورده است : « لم يعلم مؤلفها .
كتاب يروى فيه المؤلف عما رآه فى رحلته الى الصين و قد الفه السطان سليم خان بن با يزيد خان عثمانى . . . نسخة مخطوطة بقلم فارسى جميل سنة 1273 ه . ، الكتاب الخامس ضمن مجموعهء من ورقة 67 - 128 . . . » ( 17 مجاميع فارسى طلعت ) .
2 ) نسخهء سليمانيه ( مجموعهء عاشر افندى ) به شمارهء 609 ( استانبول ) ، به خط نستعليق درويش احمد در يكصد و ده ورق . نسخه سال 1154 وقف شده است .
3 ) نسخهء سليمانيه ( مجموعهء رئيس الكتاب ) به شمارهء 610 ( استانبول ) ، به خط نسخ بدون نام كاتب مورخ 922 در يكصد و بيست و نه ورق . نسخه در سال 1154 وقف شده است .
4 ) نسخهء كتابخانهء ليدن به شمارهء 919 ، معرفى شده در جلد سوم فهرست آنجا ( ص 9 ) كه مشخصاتش را استورى آورده است و من آن را نديدهام .
5 - نسخهء كتابخانهء ملى پاريس به نشانهء
Supple ? ment Persan 1354
و معرفى شده به شمارهء 521 در فهرست نسخ خطى فارسى آنجا تأليف ادگار بلوشه ( جلد اول ) .
اين نسخه در فوريهء 1900 ميلادى در تملك شارل شفر
Ch . Schefer
مستشرق مشهور فرانسوى بوده است و بعد به كتابخانهء ملى پاريس تعلق يافته . شفر وصف آن را در مقدمهاى كه بر ترجمهء فرانسوى سه فصل از كتاب نوشته است بيان كرده . اين نسخه از روى نسخهء 609 عاشر افندى استنساخ شده و در انتهاى آن آمده است : « حرره الحقير الفقير حسن تبريزى » . 29
از ظاهر خط و زمان كتابت تصور مىكنم اين حسن تبريزى همان شيخ حسن تبريزى ( قزوينى ) است كه مدتى نزد ادوارد براون سمت معاونت در تدريس فارسى داشت و سالها مقيم كمبريج ( انگلستان ) بود و تا حدود سال 1915 زنده بوده است . 30 ظاهر آن است كه او نسخه را زمان اقامت در استانبول به خواهش شارل شفر نوشته