تفسير حدائق الحقائق ( قسمت سوره يوسف ) — الصفحة ٦٩٢
[ در بيان شكايت و اقسام آن ]
به غير دوست ناليدن بتر است از دوست به دوست و از غير دوست ناليدن بدوست شركست با دوست و ليكن از دوست ناليدن هم بدوست عين توحيد است ، ظاهرش شكايت است و باطنش شكر .
مىگويد : جز تو كس ندارم با كه گويم ؟
بيت
دارم گله بسيار و مرا نيست رفيقى * چندين گله جز با تو ندانم به كه گويم
آدم از بهشت دور افتاد بحقّ تعالى بناليد « رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا » .
نوح از فرزندان خود دور افتاد بحقّ تعالى بناليد . « إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي » .
ايوب از عافيت دور افتاد بحقّ جلّ ذكره ناليد « أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ » .
يونس از فضاى عالم دور افتاد به حقّ تعالى ناليد « لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ » .
يعقوب از صحبت يوسف دور افتاد بحقّ تعالى ناليد « إِنَّما أَشْكُوا بَثِّي وَ حُزْنِي إِلَى اللَّهِ » .
عاصى بيچاره از طهارت و عصمت دور افتاد بحقّ تعالى ناليد « يا حَسْرَتى عَلى ما فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ » .
اگر آدم بناليد هدايت يافت « فَتابَ عَلَيْهِ وَ هَدى » .
و اگر نوح ناليد سلام و بركت يافت « يا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلامٍ مِنَّا وَ بَرَكاتٍ » .
و اگر ايّوب بناليد صحّت و عافيت يافت « وَ كَشَفْنا ما بِهِمْ مِنْ ضُرٍّ » .
و اگر يونس ناليد استجابت يافت « فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَ نَجَّيْناهُ مِنَ الْغَمِّ » .
و اگر يعقوب ناليد بشارت يافت « فَلَمَّا أَنْ جاءَ الْبَشِيرُ » .
پس اگر بندهء گناهكار بجناب قدس پروردگار بنالد رحمت و مغفرت يابد چه عجب « إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ » .