تفسير حدائق الحقائق ( قسمت سوره يوسف ) — الصفحة ٤٣٠
[ بيان آنكه خداوند دوازده امر را عظيم شمرده است ]
كه راست فرمودند : فرزند اسماعيل حسين را كه دخترزاده رسول آخرالزمانست .
ابراهيم خليل گفت : يا ربّ من حسين را دوست مىدارم حقّ تعالى فرمود ما او را به فديهء اسماعيل قبول كرديم .
پس بقول صادق ( رضى اللّه تعالى ) عنه ذبح عظيم حسين بن على ( ع ) باشد و فديهء اسماعيل او است « 1 » نه آن كبش چه آن خود سنّتى است كه اساس نهاده‌اند ، و گوسفندى را آن محل نباشد كه خداى تعالى در كلام خويش او را ذبح عظيم خواند و اللّه اعلم بمراده .
پنجم - روز قيامت را عظيم خواند ، روز قيامت و هيبت و صلابت آن ، نه از آن قبيل است كه بدفاتر مبين گردد .
و در كلام مجيد از صعوبت قيامت در مواضع كثيره خبر داده و از جمله آنها شمّهء در سورة التّكوير بيان فرمود .
مضمون ، آنكه روز قيامت ، روزى باشد كه آه سوختگان آينهء ماه و آفتاب را چون تا به تاريك و سياه گرداند كه « إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ » .
ناله آتش « 2 » محنت افروختگان بريق و لمعان نجوم و كواكب را تباه گرداند كه « وَ إِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ » .
غريو و غوغاى گروه گناهكاران كوههاى با شكوه را از جاى بردارد كه « وَ إِذَا الْجِبالُ سُيِّرَتْ » .
اندوه انبوه عاصيان مهر و شفقت اقارب و عشاير را به تمام معطّل گذارد « وَ إِذَا الْعِشارُ عُطِّلَتْ » سپهسالاران « وَ الْمَلَكُ عَلى أَرْجائِها » به تازيانهء « يَوْمَ يُدَعُّونَ إِلى نارِ جَهَنَّمَ دَعًّا » . زبان‌بندان عوام كالانعام « هذا يَوْمُ لا يَنْطِقُونَ وَ لا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ » را به چراگاه عرصات رانند
( 1 ) - الف : او است به آن كيش . ( 2 ) - الف : نالهء انس محنت .