تفسير حدائق الحقائق ( قسمت سوره يوسف ) — الصفحة ٣٩٦

[ بيان آنكه هر يك از انبيا را خلوتخانهء بود ]

رحم آر بر اين جان كه طپانست در اين دام * نشنيد مگر گوش تو آواز طپيدن

چشميست ترا در دل و آن چشم به درد است * پس چيست غم تو بجز از چشم خليدن

چون مىخلد آن چشم بجو دارو و درمان * تا باز رهى از خلش و آب دويدن

داروى دل ديده نبود است و نباشد * اى يوسف خوبان بجز از روى تو ديدن

قوله تعالى « كَذلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَ الْفَحْشاءَ » .

بدانكه سوء اينجا بقول بيشتر علما عبارتست از مقدمات زنا « 1 » مانند نظر به شهوت و تقبيل و مساس و امثال آن و فحشاء كنايه است از زنا .

و قولى آنست : كه مراد از سوء خيانت به سيّد و مولا است و فحشاء نظر ارتكاب فاحشه است .

ارباب اشارت مىگويند كه سوء كنايه است از خواطر ردّيه يعنى انديشه‌هاى ناپسنديده است كه بر خواطر خطور كند و فحشاء عبارتست از افعال نامرضيه كه از اركان بوجود آيد . و اين سخن ابو العباس عطا است :

« إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصِينَ » بفتح لام و كسر دو قرائت است چنانچه گذشت .

و ارباب تحقيق گفته‌اند كه علامت بندهء مخلص چهار چيز است .

اول - از خلق رميدن .

دويم - از دنيا بريدن .

سيّم - خود را ناديدن .

( 1 ) - الف : زنا به شهوت و تقبيل .