تفسير حدائق الحقائق ( قسمت سوره يوسف ) — الصفحة ٣٥٦

[ بيان حكمت عملى و نظرى و معانى عرفانى آن ]

خواهيم كرد يعنى تو را از جفاى مشركان نجات دهم ، و از بلاى اذيّت ايشان خلاص كنم ، و ترا در زمين مكنت دهم ، و فرمان تو را در زمين تا به قيامت نافذ گردانم و بر مسند نبوّت « 1 » و بر سرير رسالت استناد كرامت فرمايم ، به مرتبهء كه ترا سر دفتر همهء انبيا و رسل گردانم ، و علم و حكمت آن را روز به روز به مقتضاى « وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً » بر مزيد دارم و اللّه اعلم .

بسط سخن « 2 » - حق تعالى هفت نفر از از انبيا را به هفت علم مخصوص گردانيد آدم را علم اسماء تعليم فرمود « وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها » .

دويم - يوسف را علم تعبير كرامت فرمود : « رَبِّ قَدْ آتَيْتَنِي مِنَ الْمُلْكِ وَ عَلَّمْتَنِي مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحادِيثِ » .

سيّم - خضر را علم فراست تعليم فرمود : « وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً » .

چهارم - داود را علم زره‌گرى تعليم فرمود : « وَ عَلَّمْناهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ » .

پنجم - سليمان را علم منطق طير بياموخت « يا أَيُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنا مَنْطِقَ الطَّيْرِ » .

ششم - عيسى را علم تورية و حكمت تعليم فرمود : « وَ يُعَلِّمُهُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ التَّوْراةَ » .

هفتم - محمد را علم شرايع و توحيد كرم فرمود : « وَ عَلَّمَكَ ما لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ » .

پس علم آدم سبب اعزاز و اكرام سجده و تحيّت شد ، و علم يوسف سبب تشريف ملك و مكنت شد ، و علم خضر سبب تعليم موسى و استادى آن صاحب‌دولت شد ، و علم داود سبب وجدان رياست و خلافت شد ، و علم - سليمان سبب استيلاى بر كلّ ممالك و موجب رفعت و منزلت شد ، و علم عيسى سبب زوال تهمت و

( 1 ) - ح : و بر مسند و سرير سلطنت و رسالت استناد گردانم . ( 2 ) - د : بساط سخن .