تفسير حدائق الحقائق ( قسمت سوره يوسف ) — الصفحة ١٠٩

[ بيان خواب ديدن حضرت يوسف و اينكه 12 ستاره و ماه بر وى سجده كردند و حكايت آن براى پدر ]

سؤال ديگر حكمت چيست در تأخير شمس و قمر از كواكب با وجود فضل اين هر دو بر كواكب .

جواب : اين نيز بر دو جهت « 1 » است . اول آنكه به جهت فضيلت ايشان تخصيص بعد از تعميم فرمود ، چنان كه در آن آيه ديگر فرمود : و ملائكته و جبريل و ميكال .

جواب ديگر آنكه برادران پيش از پدر و مادر شرف ملازمت يوسف به مصر دريافتند و به سجدهء تحيّتش قيام نمودند و بعد از آن پدر و مادر بوى رسيدند به جهت تقدم ملازمت ، تقدم ذكر « 2 » يافتند .

سؤال ديگر . مراد از اين كواكب و آفتاب و ماه چه بود ؟

جواب آنست كه مراد از آن كواكب يازده‌گانه برادران وى بودند ، و مراد از آفتاب پدر و از ماه مادر يعنى خاله وى .

سؤال ديگر « أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَباً » فرمود و « نجما » نگفت فايده اختيار كوكب بر نجم چه بود .

جواب آنست كه فرق است ميان نجم و كوكب . هر ستاره كه وى را طلوع و غروبى باشد آن را نجم گويند و هر ستارهء كه بر جاى خود ثابت بود آن را كوكب نامند .

اشارهء اينجا آنست كه چنانچه كوكب از جاى خود نه گردد « 3 » برادران نيز اگر چه به ظاهر جفا كنند اما از حال برادرى برنگردند و جفا ، نسبت برادرى منقطع نكند .

سؤال ديگر . مراد از سجدهء آفتاب و ماه و كواكب تواضعى بود كه به مجاز گفته باشد يا سجده حقيقى بود ؟

جواب - سجده حقيقى بود و هيچ مانعى نيست كه كسى در خواب ببيند كه آفتاب و ماهش سجود مىكنند .

( 1 ) - د : بر دو وجه است . ( 2 ) - د - الف : تقدم ديگر يافتند . ( 3 ) - د - ح : نه بگردد .