خلاصة التجارب ( طبع قديم ) — الصفحة ٥٥٨
نقرس
را بشگافند و رگ را بيد كنند و بدرازى شق سازند و بدست بمالند تا خون غليظ از ان بسيار برود و ماده از عضو مندفع گردد و در بدن منتشر نگردد انگاه اصلاح آن كنند و اگر امن نباشد و از عود ترسند و يا بار ديگر ماده بدانجا ميل نكند ليكن درين تدبير ساق ضعيف و لاغر شود و چون مادهء آن سوداوى بوده باشد از قطع آن بيم انتشار آن ماده بود در بدن و پديد آمدن امراض سوداوى از ان و اللّه اعلم
داء الفيل
داء الفيل
اين علتى بود كه ساق و سر پاى سطبر شود چنانچه شبيه گردد بپاى پيل و سبب آن غالب آمدن خون سوداوى حاد يا بلغمى بود بعروق آن موضع و نفوذ كردن آن از رگ به گوشت و تشرب كردن گوشت پاى آن ماده را و ضعف جذب محل ماده را و امتلا از اغذيهء مولده سودا و زور كردن بر پايها در سيرى جمله برين علت اعانت كنند ازين نيز بدين جهتها حمالان و سقايان را بسيار واقع شود و كهنه اين علت را علاج كردن دشوار بود و اين بيشتر ريش گردد و جهت بودن ماده اين صلب‌تر و تيزتر از ماده و دواى و گاه بود كه كاكله منجر شود و چاره جز آنكه پاى را از زانو ببرند از بندگاه قدم اگر خوره در سر پاى باشد علاج ضعف اين علت را علاج قوى دواى بايد كردن و قوى آن را بعد تواتر تنقيه بعد تيزاب كارى قوى اصلاح ممكن بود و داغها بسيار و مكرر نهادن بر اطراف پاى خصوصا بر عروق و محلهاى كه دانند كه ابتدا از ان محل بنياد شده بود نافع بود فى الجمله
نقرس
نقرس
اين وجع صعب بود از جنس وجع المفاصل كه در سر پاى پديد آيد و مردمان فاسق را بسيار افتد و ابتداى آن گاهى از انگشتان شود بتخصيص از انگشت بزرگ و اين بيشتر باشد و گاهى از پاشنه شود و يا از شيب قدم يا از يك پهلوى آن و باشد كه عام شود در تمام سر پا و به بالا برآيد و درد بران همه برسد و مادهء نقرس در رباطات مفاصل قدم و يا در غشاء محيط بدان مفاصل باشد و بدين جهت زودتر وجع مفاصل عود كند چه بجنبانيدن عضو دوام حركت و فشاردگى آن و عدم صلابت محل چنانچه در وجع المفاصل واقعست سبب حركت سرعت بقول و نزول ماده گردد بلا شبهه و ماده و اسباب حدوث اين مرض همان است كه در وجع المفاصل گفته شد و شناختن هر ماده بدلايلى كه هم آنجا