خلاصة التجارب ( طبع قديم ) — الصفحة ٤٧٠

سنگ گرده

در فرزندان پديد آيد همچو سائر امراض متواترات علامت حدوث آن در گرده آنست كه در بول چيزى همچو ريگ ريزه سرخ يا زرد مترسب شود گرانى متواتر و خليدنى در قطن و دردى در گرده بىتپى مىباشد و بوقت امتلاى روده از ثفل و باشد كه همان جانب در ان حذرى پديد آيد و آنجا كه درد يا رسراد پديد آيد بعد ظهور علامات سنگ دل بود بر آنكه سنگ در مجارى بول باز مانده است و چون آن وجع سكون يابد محقق گردد كه از مجازى بمثانه نزول گردد و بدانكه چون مدت تولد سنگ دراز باشد وجعى كه از ان اندك‌اندك زياده گردد به مدت دراز غالب شود و در محل سنگ قرار گيرد و ابتداى آن از طرف بالاى محل قرار باشد و فرود آيد و بدانجا مايل بود به طرف پشت از جانب سنگ بدين اعراض از قولنج ممتاز بود و آنچه دلالت كند بر آنكه سنگ متولد مىگردد آنست كه بول غليظ و كدر باشد و بيك‌بار رقيق گردد و يا بول سياه بيك‌بار بىدردى و بحران مرض و تقدم مبالغى ظاهر مىگردد و بتخصيص كه صاحب آن پير و قوى و يا سخت گوشت و باريك باشد علاج آنجا كه مقدمات آن را دريابند نخست اسباب تولد مادهء آن را منع بايد كردن و مادهء آن را بقيهاى قوى اتم بمقيئات مناسبه بدفعات كم ساختن و از محل بازگردانيدن و بمسهلى مناسب بلغم غليظ دفع كردن و گرده را تقويت نمودن و پاك ساختن از بقيهء مواد غليظ بمدرات و غذاهاى لطيف دادن و آنجا كه سنگ متولد شده باشد هم بدين تدابير لختى مدد آن را اولا و كم بايد ساختن تا قوى نشود و كمتر گردد و ليكن آنجا كه به زور قى درد زياده شود قى نشايد فرمودن كه بيم تولد ورم بود بعد از ان بايد تدبير ريزانيدن و اخراج آن كردن بادويه منقيه قويه مدره و لغزاننده و نرم سازنده مجارى و ماده محجره مثل عقرب سوخته و حجر اليهود و روغن عقرب و خرگوش سوخته و پوست تخم مرغى كه بچه از ان بيرون آمده باشد و خاكستر شيشهء سوخته و خاكستر شاخ كرنب نبطى سوده و سنگ گرده و مثانه در بول تيس و جول « 1 » خشك كرده و نبات و خشك و قسط و حب بلسان و عود بلسان و روغن آن و حرشف و پرسياوشان و اسقوله قندريون و سنگى در ميان اسنيج يابند و روغن زراريح و مغز عكه و كلاغ پير و موزهء دواك و رازيانه و كرفس و برگ و تخم ترب خربزه و خيار و قثا و انگور و انجير سفيد و خل كبرى و بورهء ارمنى و مقل دوج و كاسنى و تخم خطمى و توت و خبازى و خوش‌نظر و خون خشك تيس چهار ساله كه آن را در اول صيف ذبح كرده باشند

( 1 ) جعل جانوريست در سرگين مىباشد 12 منتخب