خلاصة التجارب ( طبع قديم ) — الصفحة ٤٦٥
بازگرديدن مقعد
و يا قرحه بود خورنده و يا مقدمهء شقاق يا بواسير باشد و اين با سوزش بود علاج آنجا كه سبب كرم بود يا قرحه بدستورش علاج بايد كردن و آنجا كه سبب خلط گزنده باشد تنقيه بايد كردن و همچنين آنجا كه مقدمهء شقاق و بواسير باشد تنقيه لازم بود و بعد از ان تقويت عضو نمودن بقيروطهاى مناسب رادع و گفته‌اند كه بيخ معده به سركه و حجامت عصعص بسى نافع بود پيه تازه را بدست نيكو نرم كرده طلا كردن بر محل خارش هم بغايت نيكو بود خصوصا كه به آب گرم بسيار شسته باشند و مدتى در آب گرم نشسته و بآبى كه گل سرشوى بسيار در ان حل كرده باشند شستن عظيم نافع بود
سستى به شرح
سستى به شرح
اين ضعفى بود كه عضله كه مقعده را فراهم مىگيرد پديد آيد و بارد و ثفل رقيق بىاختيار گاهى بيرون شود و سبب يا بسيار نشستن بود در چيزهاى سرد و تقدم آن فعل گواهى دهد و يا رطوبتى باشد در جرم مقعده كه از جاى عضله آن كند و علامات رطوبت و آن بلغم با براز بران اشتهاد كند يا آسيبى كه بعصب آن رسيده باشد از ضربه يا سقط و متعاقب بودن مرض به آن حالها دفعة شاهد آن باشد و بعضى جايهائيست كه آب و هواى سست و گرم دارد و مردمى كه بدان معتاد نيستند چون بدانجا روند اين طبيعت و استرخاء مقعده ايشان را دست دهد چون آب خشت مامور علاج آنجا كه سبب رسيدن سرما عصب باشد تنقيهء رطوبت بايد كردن در مهره قطن نيز تكميدات بايد كردن و از سرما حفظ نمودن و آنجا كه سبب رطوبت و استرخاء عصب باشد تنقيهء رطوبت بايد كردن و در آبزيهاى قابض مقوى نشستن و بعده روغنهاى قابض محلل ماليدن و بر ريگ گرم و زيره نشستن و آنجا كه سبب آسيب عضله بود علاج نتوان كردن و آنجا كه آب و هوا مقتضى آن بوده باشد تغير آن بايد نمودن و بعده تقويت عضو كردن و اللّه اعلم
بازگرديدن مقعد
بازگرديدن مقعد
اين مرض بود كه بز در قضا حاجت مقعده بازگردد و بيرون بماند و بصعوبت بارجاى رود و سبب اين استرخاى عضلهاى بر جاى دارنده مقعده باشد و گاه باشد كه مرض ورمى باشد و اين خارج مبحث بود علاج آنچه در علاج فروج مقعده كودكان گفته شده جمله نافع و مجرب بود و قبل از ريختن قوابض بران و نشستن در آبهاى قابض آن را روغن قسط و مصطگى و مورد چرب كردن نيكو بود و گاه باشد كه احتياج افتد بدست آن را بجاى بزند و پنبه نهند تا محكم بايستد و قرار گيرد و اللّه اعلم