خلاصة التجارب ( طبع قديم ) — الصفحة ٣٨٤
اما اشربه
مقويات به كار بايد داشتن و بايد كه در ورم محدب از مسهل دادن پرحذر باشند و در ورم مقعر از مرزدان و آنجا كه مسهل مناسب بود مبالغه در اسهال نكند كه ضعف قوت آورد و آن را كه قبضى باشد شكم او را نرم سازند تا بمزاحمت ممد الم نشود و آن را كه لينى غالب باشد فى الجمله منع كنند بقرص طباشير و امثال آن تا باسهال نانجامد و به هيچ وجه غذا و شربت آن مقدار كه بر طبيعت اندكى بار شود نشايد تجويز كردن و آب سخت سرد مضر بود ليكن قليلى تجرع كردن و در صفراوى سخت ضرر نكند بلكه گاهى فائده هم بخشد در ابتدا و تزيد بيان آنچه در ابتدا بعد تنقيه بفصد و تسكين بوقت حاجت به كار دارند
اما اشربه
اما اشربه
عرق كاسنى با سكنجبين ساده يا بزورى قرص زرشك كبير قرص گل شراب دينارى سكنجبين ساده با حليب تخم خيار و بادرنگ و شيرهء تخم كاسنى و تخم خرفه با مجموع يا با هر يكى نقوع زرشك يا ناردان با تمر هندى يا آلو و نيلوفر هريك ازينها با شيرهء تخم خيارين يا خرفه حليب تخم كاسنى به عرق كاسنى و شيرين كرده بقند يا شراب نيلوفر و هر شربت مناسب ورم جانب دهند چنانچه مرارا اشاره بدان شده كه در حد بىمدارات اولى بود و در مقعرى ملينات و گاه باشد كه بقلت و تزيد احتياج عظيم شود و آن هنگام چاره نباشد از داخل ساختن اندك كافورى در شربت يا در ضمادى و كدوى تازه و سرطان در كشكاب پختن هم مناسب بود و باشد كه سرفه رنجه دارد كتيرا و رب السوس داخل ساختن لازم بود و سكنجبين كمتر بايد دادن و ترشيها را چاشنى دادن و جهت غلبه تشنگى و حرارت طباشير داخل ساختن مفيد آيد
اما اغذيه
اما اغذيه
كشكاب ساده و محلى به آب انار ملس و اگر غذا كمتر خورند بهتر باشد
و امّا ضماد
و امّا ضماد
صندل سوده زرور و يا گل سرخ گلاب سويق جو جمله را با اندك سركه نيكو خلط كرده
بيان آنچه در تزيد و انتها استعمال نمايند
بيان آنچه در تزيد و انتها استعمال نمايند
اما اشربه
اما اشربه
عرق كاسنى مخلوط به عرق باديان يا به عرق كرفس و اين را بجاى آب گاهى خوردن مفيد آيد با سكنجبينهاى مذكور و با قرصها هم مناسب آيد
اما اغذيه
اما اغذيه
كشكاب جو محلى بشكر يا سويق محلى بشكر
و امّا ضماد
و امّا ضماد
آنچه در ابتدا گفته شد مخلوط بافسنتين و زعفران و اگر در وقت اشتها صندل دور دارند بهتر باشد بلكه لازم بود و افسنتين و زعفران بگلاب سرشته كافى بود بايد كه مقدار عرض و طول ضماد به مقدار عرض و طول ورم باشد از خارج پهلوها و در زير پستان مائل به طرف بغل راست با كناره پرها
بيان آنچه در وقت انحطاط به كار دارند
بيان آنچه در وقت انحطاط به كار دارند
اما اشربه
اما اشربه
اما آب رازيانه كه بزرور و انبر باريس