خلاصة التجارب ( طبع قديم ) — الصفحة ١٧٠
اما صداع كه از دكاى حس دماغ افتد
اينست فى الجمله بيان علاج صداعهاى ساده و مالوى مفرده و علاج مركبات هم ازينجا مفهوم گردد
اما صداع اعيائى
اما صداع اعيائى
سبب آن سبب اعياها بود و ماندگى عصبها و عضلها و دماغ از كثرت ملاحظها و فكرها و بسيارى اعتمادى بر اعصاب و عضلات كردن در خواب و غيره بيشتر افتد علامت آن آنست كه درو بر وجه و در اعيا بود و از اندك رياضت متعب و خوردن چيز گرم و خشك بيشتر بود علاج آن علاج اعيا بود ليكن لختى اين علاج سبكتر بود از علاج اعياها و ماليدن رگهاى گردن و تدهين بغايت نافع آيد و رگ خواب كه در گردن‌ست و بعضى آن را رگ پخته گويند گرفتن آهسته چنان كه صاحب آن قدرى بيهوش شود آهسته‌آهسته ماليدن دوست بازداشتن نافع بود بغايت و بسيار را ديدم كه بدين علاج صحت يافتند فى الساعة
اما صداعى كه باد غليظ خيزد
اما صداعى كه باد غليظ خيزد
به جهت تمدد و تفرق اتصال و باشد كه كيفيت رويه با آن باشد علامت آن آنست كه رگهاى گردن و سر منتفخ گردد و درد ضعف باشد بيگرانى و خلنده و گردان باشد از جاى بجاى و تمددى اندر قعر چشم مىبود و بسيار باشد كه با طنين و دوى و دوار و سدر ( سهر ) و ضربان باشد و آنجا كه بمشاركت معده بود درد از ميان سر كه يافوخ‌ست آغاز كند و باشد كه تا قفا و حلقوم و ما بين كتفين فرود آيد و قصور احوال معده بدان گواهى دهد و همچنين زياده شدن از خوردن و چيزهاى نفاخ و غليظ علاج آن نخست تنقيه معده است با طريفلات و مسهل رب هليله و تنقيه دماغ بمطبوخ افتيمون و اسطوخدس و احتقان بدواهاى محلل چون طبخ بابونه و شبت و روغن كرچك بهم آميخته و بعد استفراغ تقويت دماغ و تحليل بخار آن ببوئيدن شونيز و مرزنجوش و جند بيدستر و مشك و بخور باديان و منع بخار از دماغ به خوردن گشنيز خشك با شكر سوده و سيب و بهى و امرود و زغرور و سماق و طعام پرگشنيز و زيره و بشد اطراف و بعد شد سخت گشادن و در آب گرم نهادن و استحمام هر بامداد بر ناشتا نمودن و روغن بادام تلخ اندر گوش و بينى چكانيدن مفيد بود و سعوف مقوى و حافظ الصحة و معجون مشك و اشتباه آن بغايت نافع بود و بعد از طعام لطيف و ماليدن و خوردن جندبيدستر درينباب آيتىست
اما صداع كه از دكاى حس دماغ افتد
اما صداع كه از دكاى حس دماغ افتد
به جهت سرعت ادراك موذى از آنچه به آن كيفيت منافيه باشد و اكثر قليل بود علامت آن منفجر شدن مريض و زياده شدن آن مرض بود از بويهاى قوى و زود دريافتن بويهاى ضعيف و آمدن غشيان از هر بوى ناخوش