خلاصة التجارب ( طبع قديم ) — الصفحة ١٣٥
بنار فارسى
دور خون غلبه ظاهر بود فصد كنند تا حد غشى كنند غلبه نباشد فى الجمله خون كم كنند بفصد يا حجامت بتخصيص بر حوالى اگر مانعى نباشد و بعد از ان استفراغ صفرا و سوداوى احتراقى كنند بمسهلى كه اندر وتر باقى نيكو بود و چون تقليل خون را مانعى باشد بر مسهل اختصار لازم بود و بر محل علت ضمادهاى محلل بمخفف معتدل در گرمى و سردى به كار دارند در شبانروزى دو كرت و سه كرت و چهار كرت مثل ضمادى كه از عدس مقشر و برگ لسان الحمل و نان تنگ بسيار سبوس ساخته باشند و انار ترش پنجم و پوست كه اندر سركه پخته باشند و نيكو سائيده و مازوى اندر سركه پخته و نرم سائيده و غذاهاى ترياقى مائل بسردى و ترشى مىدهند و گاه بود كه احتياج افتد بانكه محل علت را بسر تيغ بپاچند و خون فاسد آن را بيرون كنند نافع بود و زلو افگندن بسى مفيد اندرين ملك رى آن را به چوب روناس كرانده به آهن سرخ كرده داغ مىكند و بمرهم اصلاح مىنمايند و سوزش و ورم آن گاهى عظيم مىشود از داغ و كم كسى را طاقت آنست امّا دگر خطرها ندارد يك دانه بيش برنمىآيد بعد داغ و كسى را كه طاقت سوزش و درد باشد اولى آنست كه به تيزاب فاروتى مدبّران را داغ كند و چندان تيزاب گرم كرده بران مىزند كه اين محل سوراخ مىشود و به حركت آيد و آنجا كه اين مرض بحرانى افتد اين عمل واجب بود و طريق استعمال تيزاب بتقريب معلوم گردد و آنجا كه جمره بر لب يا قضيب يا قصبه يا مانند آن برآيد و ابداروهاى خشك كنند محتاج باشد بگيرند قلقطار و قلقديس از هر يكى بيست درم بوره پنج درم و به آب بسايند و طلا كنند و پشك بز يا انگبين سرشته طلا كردن نافع بود و مرهم كوزه فقاع طلا كردن عظيم مفيد آيد و بر محلهاى مورم از حوالى علت گل ارمنى در سركه حل كرده طلا كردن سخت مفيد آيد و پوست تازهء خرگوش همواره بر محل علت بستن عظيم نافع بود و قسم ديگر موسوم بود
بنار فارسى
بنار فارسى
و آن بثره بود پر آب با خارش و سوزش صعب و درد و ورم حوالى و هيچ غور نكند همچنانكه از سوختن آتش پديد مىآيد و بدين مناسبت آن را نار گويند و تخصيص به فارسى غالبا به جهت آن كرده باشند كه اولا مرض اندر فارس پديد آمده باشد و اهل فرس از جهت سوزش آن آن را آتشك گفته باشند چنانچه ارمنى دانه را مىگويند و اندر حوالى اين بثره بثرهاى خرد از جنس او و از غير جنس او بسيار پديد آيد خصوصا رطوبت و عفونت آن بهر جايى كه رسد و خشك‌ريشه سياه كند و حوالى پوست را لختى بخورد و بسوزد و اندك پهن باز شود و اين بثره نيز اندر سالهاى و با و قرب آن بسيار افتد و بر اثر اين نيز تپهاى گرم مهلك پديد آيد ليكن مادهء اين بدان گرمى