بيرجندنامه ( فارسى ) — الصفحة ٩١
2 - 3 - ميدان ارگ ( ميدن ارگ meydon arg ) :
مانند « كوچهء برزگران » ، « كوچهء داشگران » ، « كوچهء رنگرزان » ، « كوچهء دبّاغان » ، « كوچهء علمداران » و . . .
* اگر واقعه‌اى مهم يا جالب و درخور توجّه در كوچه‌اى روى داده بود از آن پس كوچه به نام آن رويداد موسوم مىگشت مانند « كوچهء آب‌بردى » « 1 » ، « كوچهء كل دهشاهيان » « 2 » و . . .
چنان‌كه پيشتر اشاره شد بيشتر كوچه‌هاى اصلى محلّه‌ها به نام هر محلّه و يا هر محلّه به نام كوچهء اصلى خود معروف بود و كوچه‌هاى فرعى با توجه به يكى از معيارهاى ياد شده نامگذارى شده بود كه همه را پيش از اين ياد كرديم . آقاى حسين زنگويى « گزارشى از كوىها و كوچه‌هاى قديمى بيرجند » در كتاب « پاژ » نوشته‌اند كه مرا از تفصيل در اين باب بىنياز كرده‌اند و خوانندگان مىتوانند به آن رجوع كنند « 3 » .
3 - ميدان‌ها :
3 - ميدان‌ها :
در بعضى از نقاط شهر در گذرگاه كوچه‌ها و بازارها و در مقابل برخى از مسجدها و خانه‌ها - به‌ويژه خانه‌هاى اعيان و اشراف يا بزرگان دستگاه حكومتى - فضاهاى باز و نسبتا وسيعى وجود داشت كه به آن‌ها « ميدان » ( ميدا [ ن ]
meydo [ n ]
) و يا « ميدانى » ( ميدانى
meydoni
) مىگفتند « 4 » . بسيارى از اين ميدان‌ها و ميدانىها شكل منتظم هندسى نداشتند و تنها وسعت آن‌ها از عرض كوچه‌هايى كه به آن‌ها مىپيوست يا از آن‌ها جدا مىشد بيشتر بود ، برخى از آن‌ها ندرتا چهارگوش بودند و پيدا بود كه آن‌ها را حساب شده احداث كرده‌اند .
معروفترين ميدان‌ها و ميدانىهاى شهر در آن زمان به ترتيب نويسه‌هاى الفباى خط فارسى عبارت بودند از :
1 - 3 - ميدانى آراسته ( ميدانى ااراسته meydoni araste ) :
1 - 3 - ميدانى آراسته ( ميدانى ااراسته
meydoni araste
) :
در مقابل در ورودى و جنوب منزل « عبد الحسين آراسته » ميدانى چهارگوش كوچكى بود كه به نام نامبرده موسوم بود .
2 - 3 - ميدان ارگ ( ميدن ارگ meydon arg ) :
2 - 3 - ميدان ارگ ( ميدن ارگ
meydon arg
) :
اين ميدان چهارگوش كه بزرگترين ميدان شهر به‌شمار مىآمد در شمال ارگ حكومتى
( 1 ) . نك : 6 - 1 محلّهء ته آب‌بردى . ص 79 . ( 2 ) . نك : 32 - 1 محلّهء كل دهشاهيان . ص 85 . ( 3 ) . نك : زنگويى - حسين . « از ياد رفته‌ها » . كتاب پاژ ، شمارهء 15 . مشهد . سال 1373 . صص 142 - 135 . ( 4 ) . « ميدان » از « ميدانى » بزرگتر بود .