بيرجندنامه ( فارسى ) — الصفحة ٧٢٩

د - d

كوچك كه روى پوست ظاهر مىشود مانند پوست مرغ و گاهى سرخ رنگ و با خارش همراه است ) .

دُانِى چِركى

doney cerki

: دُمَل چركى .

دُانِى خوُنى

doney xuni

: دُمَل خونى .

دُانِى دَاقى

doney daqi

: دانهء داغى به " سياه زخم " گفته مىشده چون آن را با " داغ " كردن درمان مىكرده‌اند .

دُانِى سال

doney sal

: سالك .

دُانِى قِرمز

doney qermez

: قِرمز دانه . ( آن را در آب حل كرده در چشم مىچكانده‌اند ) .

دُانيك

donik

: تراخم ( بثوراتى كه روى جدار درونى پلك چشم پيدا مىشود و آن را با حبّهء قند مىتراشيدند و روى آن " چَشُم " و " گَردُ " مىپاشيدند . به اين دو واژه نگاه كنيد ) .

دَايه

daye

: دايه ( قابله ) .

دُبّ

dobb

: گرفته و سنگين ( در مورد گوش گفته مىشود ) .

دُبّ شِده [ ن ]

doabb sede [ n ]

: دُبّ شدن ( بمعنى گرفتن و سنگين شدن گوش ) .

دَبّوّ

dabbow

: دَبّه خايه .

دَبّه

dabbe

: دبّه ، دبّه‌خايه .

دَبّه‌خَايه

dabbe xaye

: دبّه خايه .

دَپَارِز

daparez

: در پرهيز ( كسى كه " رژيم " غذايى دارد ) .

دَخوّ

daxow

: در خواب ( 1 - خوابيده ، 2 - عضوى كه خواب رفته باشد ) .

دَرَجه

daraje

: درجه ( نزع ) . نك : وَر دَرَجه .

دَرد

dard

: درد ( درد هر عضو را با اضافه كردن كلمهء درد به آن عضو مىناميدند و مىنامند مانند دَردِ اشكم ( شكم ) ، دردِ پا ، دردِ پَالوُ ( پهلو ) ، دردِ گَلوُ و . . . )

دَردِ بىدَرمُا [ ن ]

darde bidarmo [ n ]

: درد بىدرمان .

دَردِ بىنِمَازى

darde binemazi

: درد بىنمازى ( قاعدگى ) .

دَردمَن [ د ]

dardman [ d ]

: دردمند .

دَردمَندى

dardmandi

: دردمندى .

دُرُشتوُ

dorostu

: دُرشت ( دستى كه بر اثر كار كردن با خاك درشت شده باشد ) .

دُرُشتى

dorosti

: دُرشتى ( درشتى و خارشى كه در چشم پيدا مىشود ) .

دُرَگه

dorage

: دورگه ( صداى دو گونه ) .

دَرمُا [ ن ]

darmo [ n ]

: درمان .

دُرمَنه

dormane

: درمنه ( داروى ضدّ اسهال ) .

دُرمَنِى تُركى

dormaney torki

: درمنهء تركى .

دَرُّند

darrond

: زُق ( دردى كه به تناوب در دندان يا زخم آب‌كشيده و چركين پيدا مىشود ) .

دَرُّندزَده [ ن ]

darrond zade [ n ]

: زُق زدن .

دَرُّند كِرده [ ن ]

darrond kerde [ n ]

: زُق كردن .

دُرواخ

dorvax

: درواخ ( سالم ، تندرست ،