بيرجندنامه ( فارسى ) — الصفحة ٧٢٧

خ - X

( خالهاى درشت قهوه‌اى رنگ ) . نك : خارِ گوشتى .

خَايه باد

xaye bad

: خايه باد ( ورم بيضه ) .

خَايه دَبوّ

xaye dabbow

: خايه دبه .

خَايِى كَشَف

xayey kasaf

: خايه كشف ( تخم لاك‌پشت ) .

خِبچه

xebce

: كورك ( دمل كوچك ) .

خَتمى

xatmi

: ختمى ( گل ختمى ) .

خَتمى خَبَّازى

xatmi xabbazi

: ، ختمى خبّازى .

خُجه

xoje

: خواجه ( كسى كه مردى ندارد ) نك : خَاجه .

خُدا دَاده [ ن ]

xoda dade [ n ]

: خدا دادن ، تولّد نوزاد ) .

خُدادَادى

xoda dadi

: خدا دادى ( مادر زادى ) .

خُدكُشى

xodkosi

: خودكشى ( انتحار ) .

خِراچ

xerac

: خراش ( زخمى كه بر اثر خراشيدگى در پوست پيدا مىشود ) .

خِرَاچُنده [ ن ]

xera conde [ n ]

: خراشاندن .

خِرَاچيده [ ن ]

xeracide [ n ]

: خراشيدن .

خُرَبات

xorabat

: خوره باد ( خوره ، جذام ، آكله ( اين واژه تلفّظ گويشى " خوره باد " است ) .

خُرَبَاتُو

xorabatu

: خوره بادى ( كسى كه بيمارى " خوره باد " دارد ) .

خُرخُر

xor xor

: خُرخُر .

خُرخُروُ

xor xoru

: خُرخُرو ( كسى كه در خواب " خُرخُر " مىكند ) . « 1 »

خَرخَشه

xar xase

: خَرخَشه ( بىجا و بىموقع ستيزه و مجادله كردن كه به نوعى بيمارى شبيه است ) .

خَردَل

xardal

: خَردل .

خَرزَاره

xarzare

: خرزهره .

خُرما

xorma

: خرما .

خُرناس

xornas

: خرناس ، خرناسه .

خُروسَك

xorusak

: خروسك ( بيمارى است كه غالبا كودكان به آن مبتلا مىشوند و سبب تورّم و تشنّج گلو مىگردد و صداى بيمار شبيه به صداى خروس مىشود ) .

خُره

xore

: خوره ، خوره‌باد ، جذام ، آكله .

نك : خُرَبات .

خِس‌خِس :

xes xes

: خِس‌خِس .

خِس خِسوُ

xes xesu

: خِس خس‌كننده ( كسى كه به سبب بيمارى هنگام تنفّس " خِس‌خِس " مىكند ) .

خَشخاش

xasxas

: خشخاش .

خُشكى

xoski

: خشكى ( نوعى بيمارى پوستى كه سبب خشك شدن لب يا جزئى از پوست مىشود و دور آن را با قلم خط مىكشيدند كه به اطراف خود سرايت نكند ) .

خُفّگى

xoffegi

: خفگى .

خُفّه

xoffe

: خفه .

( 1 ) " خُرخُرو " آن‌كس كه هست او را نخير اندر مَنام * " خِسخِسو " آن‌كس كه او را هست آزار جگر بيت 33 . " نصاب صبوحى " .