بيرجندنامه ( فارسى ) — الصفحة ٧٢٣
ت - T
" پيده
pide
" هم فراگو مىشود اصلا به معنى " پوسيده " است ) . اين عارضه را با سير و عرق كلپوره درمان مىكردند . نك : تُخمه .
پِياز
peyaz
: پياز .
پِىخِز
peyxez
: پىخيز ( به معنى عَود و بازگشت بيمارى ) .
پيروُ
piru
: آماس كردن دست و پا بر اثر زياد ماندن در آب بويژه در حمّام .
پينه
pine
: پينه ( سفت و كلفت شدن قسمتهايى از پوست دست بر اثر كار زياد ) .
پِيوَن [ د ]
peyvan [ d ]
: پيوند ( كبرهء خشك تاول آبله را در زير پوست ساق دست مىگذاشتند و آن را مىبستند اين عمل نوعى " آبله كوبى " بود ، شخص تب و آبلهء خفيفى مىگرفت و مصونيّت پيدا مىكرد ) .
ت - T
ت -
T
تَااوُ [ ن ]
tau [ n ]
: طاعون .
تات
tat
: كسى كه بر اثر هياهوى زياد و مانند آن سرگيجه گرفته باشد و بجاى آن " سرَتات " هم مىگويند . نك : تَاتوُ .
تَاتِرُا [ ن ]
tatero [ n ]
: تاتران ( سوسن كوهى ) .
تَاتُو
tatu
: بسيار " تات " . نك : تات .
تاجِ خُروس
taje xorus
: تاج خروس .
تاجريزى
tajrizi
: تاجريزى .
تار
tar
: تار ( كم سو شدن چشم ) .
تاس
tas
: تاس ( كسى كه موى سرش ريخته باشد ) .
" تاسِ چِل كَليد
tase cel kalid
" : تاس چهل كليد ( تاسى كوچك است كه در درون آن چهل كليد كوچك مىآويزند و بر جدار آن دعاهايى مىنويسند و با آن در حمّام بر سر زانو آب مىريزند ) .
تاسِ دِآ
tase dea
: تاس دعا ( تاس كوچكى است كه بر جدار درونى آن دعا مىنويسند و با آن بر سر زانو و نوزاد در حمّام آب مىريزند ) .
تَاسيده [ ن ]
taside [ n ]
: تاسيدن ( ترسيدن زياد . بيشتر " وَاتَاسيده [ ن ] گفته مىشود ) .
تِاق
teq
: تيغ ( تيغ دلّاكى ) .
تِاقار
teqar
: تيغار ( تيغ كشيدن بينى ) .
تَاقوُك
taquk
: درختى است . نك :
" واژه‌نامهء گويش بيرجند " .
تَاوَل
taval
: تاول .
تَبَقه
tabaqe
: طبقه ( بيمارى است شبيه به برفك كه در دهان پيدا مىشود ) .
تُپ تُپ
top top
: تاب تاب ( ضربان قلب ) .
تُخمِ اسفن [ د ]
toxme esfan [ d ]
: تخم اسفند .
تخته
taxte
: تخته ( براى شكسته‌بندى ) .
تُخم خُلفه
toxme xolfe
: تخم خرفه .
تُخم خِيار
toxme xeyar
: تخم خربزه .
تُخم سِفيد
toxme sefid
: تخم سفيد .
تُخم‌مُرق
toxme morq
: تخم‌مرغ ( اين واژه " تَخ‌مُق " فراگو مىشود ) .
تُخم كَتُا [ ن ]
toxme kato [ n ]
: تخم كتان .
تُخم كِرِسم
toxme keresm
: تخم كرفس .
تُخم گشنيز
toxme gesniz
: تخم گشنيز .