بيرجندنامه ( فارسى ) — الصفحة ٦٢٢

9 - آجيل مشكل‌گشا :

اوّى قدير اش مايه

owye qadir es maye

: آب غدير ( آبگير ) مىخواهد .

چمچى شير اش مايه

comceye sir es maye

: چمچهء شير مىخواهد .

اى نيم كوى لاله‌زار

i nime kuye lalezar

: اين نيم‌كوه ( است ) لاله‌زار .

او نيم‌كوى لاله‌زار

u nime kuye lale zar

: آن نيم‌كوه ( است ) لاله‌زار .

خيمه زده ترك هزار

xeyme zade torke hazar

: خيمه زده ترك هزاره .

بلوچّها سرمستن [ د ]

balucceha sar mastan [ d ]

: بلوچها سرمستند .

كلّى مار اشكستن [ د ]

kalleye mar eskastan [ d ]

: كّلهء ما را شكستند .

خدگى گوّ ور بستن [ د ]

xod goye gow varbastan [ d ]

: با گه گاو بربستند .

اى خدا بارا ك [ ن ]

ey xoda baro ko [ n ]

: اى خدا باران كن .

ور چوى چپّاناك [ ن ]

var cuye coppono ko [ n ]

: بر چوب چوپانان كن .

چپّا پنير مايه

coppo panire maye

: چوپان پنيرى مىخواهد .

نان و پتير مايه

nono patinre maye

: نان و پتيرى ( فطيرى ) مىخواهد .

اى خدا بارا ك [ ن ]

ey xoda baroko [ n ]

: اى خدا باران كن .

باران اوّشالا ك [ ن ]

barone ow salo ko [ n ]

: باران آبشاران كن .

گندم د زير خاكا

gandom dazire xaka

: گندم در زير خاك است .

از تشنگى هلاكا

az tosnegi halaka

: از تشنگى هلاك است .

بارش ميايه گل مشو

bares meyaye gel mesu

: باران مىآيد گل مىشود .

گندم دارا بىدل مشو

gandom daro bidel mesu

: گندم‌داران بىدل مىشوند .

يا رب بدات بارا

yarab bede tobaro

: يا رب بده تو باران .

ب هقّ شاى مردا

be haqqe saye mardo

: به حقّ شاه مردان . « 1 »

9 - آجيل مشكل‌گشا :

در بيرجند به اين نوع آجيل مىگويند : نخت مشگل‌گشا

naxote mosgel gosa

" ( نخود مشگل‌گشا ) و آن " آجيلى " است كه زنان براى برآمدن حاجتى نذر و تقسيم مىكنند . در بيرجند زمان پژوهش ما اين رسم متداول بود و امروز هم مانند همهء جاهاى ديگر ايران معمول و مرسوم است . اين " آجيل " معمولا از مخلوط كردن هفت نوع ميوهء خشك و جز آن‌ها تهيّه

( 1 ) . نك : شكورزاده . " عقايد و رسوم خراسان " . ترانهء " باران " . صص 438 - 437 .