بيرجندنامه ( فارسى ) — الصفحة ٤٧٩
فصل دو عزادارىهاى ماه صفر
فصل دو عزادارىهاى ماه صفر
فصل دو عزادارىهاى ماه صفر
در ماه صفر چهار عزادارى بزرگ اقامه مىشد و مىشود كه دو تاى آنها همزمان است :
1 - روز بيستم صفر . 2 - و 3 - روز بيست و هشتم صفر . 3 - روز آخر صفر .
1 - روز بيستم ماه صفر مصادف است با چهلمين روز شهادت حضرت امام حسين ( ع ) و به همين مناسبت آن را « اربعين » مىخوانند . در بيرجند آن زمان به اين روز « چلم
celom
» ( چهلم ) هم مىگفتند و مراسمى را كه در اين روز اجرا و برگزار مىشود « چلما [ ن ]
celomo [ n ]
» ( چهلمان ) مىناميدند .
2 - و 3 - روز بيست و هشتم ماه صفر به روايت اماميّه مصادف است با روز رحلت حضرت رسول اكرم ( ص ) كه در سال يازدهم هجرت اتفاق افتاده است و شهادت حضرت امام حسن مجتبى ( ع ) نيز در همين روز از سال 50 هجرى به وقوع پيوسته و شيعيان در اين روز به دو جهت عزادارند و عزادارى مىكنند .
4 - روز آخر ماه صفر مصادف است با روز شهادت حضرت على بن موسى الرّضا ( ع ) كه در سال 202 هجرى روى داده و شيعيان در اين روز نيز به عزادارى مىپردازند .
مراسمى كه در اين عزادارىها اجرا مىشود تقريبا يكسان و كمابيش همانند عزادارىهاى دههء نخستين ماه محرّم - بويژه تاسوعا عاشورا - است و از اين نظر دههء پايانى ماه صفر مانند دههء آغازين ماه محرّم مىباشد .
در بيرجند آن زمان - مثل امروز اين عزادارىها از يكى دو روز پيش از اربعين آغاز مىشد و تا پايان ماه صفر ادامه داشت . در اين ده دوازده روز مجالس روضه‌خوانى متعدّد و مفصّل و پررونق تشكيل مىشد بخصوص در شب‌ها و روزهاى بيستم و بيست و هشتم و آخر ماه صفر كه در اين اوقات دسته‌هاى عزادارى هم به راه مىافتادند و به شيوه معمول خود به