بيرجندنامه ( فارسى ) — الصفحة ١١٣
2 - باراندازها :
16 - 1 - كاروانسراى محمّد مودى ( كاروسرا ممّد مودى karvesera mammad mudi ) :
16 - 1 - كاروانسراى محمّد مودى ( كاروسرا ممّد مودى
karvesera mammad mudi
) :
كاروانسرايى بود كاروان‌نشين در كنارهء شمالى « رود » و هنوز باقى است و فعاليّتهاى مختلف در آن صورت مىگيرد . اين كاروانسرا مدّتى به صورت گاراژ درآمده بود و به آن گاراژ « بيژن » مىگفتند .
17 - 1 - كاروانسراى مستوفى ( كاروسرا مستوّفى karvesera mostowfi ) :
17 - 1 - كاروانسراى مستوفى ( كاروسرا مستوّفى
karvesera mostowfi
) :
در شرق مسجد و تكيهء معروف « مصلّا » كاروانسراى بزرگى بود كه آن را « ميرزا محمّد على مستوفى » ( مستوفى وقت قاين ) ساخته بود « 1 » . اين كاروانسرا كه فعلا جز چند ديوار و سقف فرو ريخته از آن باقى نيست هم سراى تجارتى بود و هم كاروان‌نشين .
18 - 1 - كاروانسراى سالار ( كاروسرا سالار karvesera salar ) :
18 - 1 - كاروانسراى سالار ( كاروسرا سالار
karvesera salar
) :
اين كاروانسرا كه در غرب « مصلّا » و بر سر راه قبرستان واقع بود تعلّق به « سالار كربلايى حسن مزروعى » داشت و كاروان‌نشين بود .
19 - 1 - كاروانسراى ارباب ( كاروسرا ارباب karvesera arbab ) :
19 - 1 - كاروانسراى ارباب ( كاروسرا ارباب
karvesera arbab
) :
در غرب كاروانسراى سالار و بر سر راه قبرستان كاروانسراى كاروان‌نشين ديگرى وجود داشت كه به نام صاحبش « ارباب » ناميده مىشد .
20 - 1 - كاروانسراى كربلايى محمّد على كرسم ( كاروسرا كل مادلى كرسم karveserakale madali korsom ) :
20 - 1 - كاروانسراى كربلايى محمّد على كرسم ( كاروسرا كل مادلى كرسم
karveserakale madali korsom
) :
در آخرين قسمت غربى سر قبرستان كاروانسراى بسيار بزرگى بود كه ويژهء كاروان‌هاى شترى بود و چون به « محمّد على كرسم » تعلّق داشت به نام او خوانده مىشد . بعدها آن را « شفيع‌پور » خريد به نام اين شخص مشهور گشت . اين كاروانسرا يك « بارانداز » هم بود .
2 - باراندازها :
2 - باراندازها :
در بيرجند آن زمان سه بارانداز تجارتى بزرگ وجود داشت :
( 1 ) . ميرزا خانلر خان اعتصام الملك . سفرنامه . ص 191 .