حديقة الحقيقة وشريعة الطريقة ( فارسى ) — الصفحة ٦٩٥

فى تفصيل العلل و بيان الامراض

نزله از انصباب « 1 » سرد بود * زو ببطن الدماغ « 2 » درد بود

وز دماغ آنگهى بصدر شود * و آنگهى بىمحل و قدر شود

حدّ خانوق در عضل « 3 » ورمى * برنيايد ترا بجهد دمى

ورمى صعب از او پديد « 4 » آيد * حنجر و حلق « 5 » را بفرسايد

و آنچه را نام كرده‌اند سعال * قصبهء ريّه را كند بدحال

وز زكام انصبابهاى تباه * بسوى منخرين گشايد راه

بشنو از من تو حدّ و وصف عطاس * حركتهاى ابخره ز قياس

حاصل اندر دماغ گشت سطبر « 6 » * به طبيعت اداكننده « 7 » چو ابر

سل فساد مزاج و سوداها * بس ذبول آورد باعضاها « 8 »

قوّت هاضمه تباه كند * دافعه هم بوى نگاه كند

قرحة « 9 » الصدر ازو پديد آيد * ريه را ثقلها « 10 » پليد آيد

از تمطى نشان چنين دادند * آنكه در طب امام و استادند

حركت در تن از همه عضلات * محتقن گشته از همه آفات « 11 »

اختلاج از زيادت حركات * كاندر اعضاى « 12 » آورد نفحات

انبساط انقباض ازو در دل * هر زمان « 13 » آورد همى حاصل

خفقان اختلاج دل باشد * كه نه از حقد و غشّ و غلّ « 14 » باشد

باز گويم فواق را من حدّ * كه بر اين قول ناورد كس ردّ

حركات و تردّد ما بين * دافعه ماسكه برأى العين

اندر « 15 » اجزاء معده جمع آيد * بدل انطباع « 16 » منع آيد

( 1 ) - پ : از انصباب ، ذ : از انضباب ، ل : از انتساب ، م : انتضاب ( 2 ) - ه : دماغ ( 3 ) - م : حصل ؟ ( 4 ) - م : از او پديد ، ط : ار پديد ( 5 ) - م : حنجر علق ، چ : حنجرهء حلق ( 6 ) - ط : گشته ستر ( 7 ) - ط : جداكننده ( 8 ) - ط : باعضاها ، م : ز اعضاها ( 9 ) - چ : حرقة ( 10 ) - ط : ثقلها ، ذ : ثقل را ، ى : ثفلها ( 11 ) - م : از دگر آفات ( 12 ) - ط : اعضايت ، ه : اعضات ( 13 ) - خ : مر زيان ( 14 ) - چ : غش دل ( 15 ) - كم : كاندر ( 16 ) - ل : پس بدل انطباع ، ض : پس بدل از طباع ، م : بدل آن طباع