حديقة الحقيقة وشريعة الطريقة ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٦
اندر ستايش عقل و عاقل و معقول
مشرق آفتاب عقل ازل * مغرب او خداى عزّ و جلّ
دوربينى شناسد « 1 » اين معنى * كز خرد همچو جهل بر در نى
كاندرين منزل فريب و هوس * هست بهر « 2 » شكست بند و قفس « 3 »
عقل در منزل ازل ز اوّل * آخرش اوّلست همچو ازل
كه برين روى پشت دين آمد * آن چنان بود وين‌چنين آمد
زان درين بارگاه « 4 » انده و غم * از پى شادى بنىآدم
علت فهم و وهم و هوش آمد * كه برهنه برهنه‌پوش « 5 » آمد
غيب را « 6 » بهر دولت دو سراى * گاه پوشيده « 7 » گه صريح‌نماى
شده بىهيچ عيب و ريب و شكى * عقل و معقول و عاقل اين سه يكى
عقل در راه حق « 8 » دليل تو بس * عقل هر جايگه خليل تو بس
چنگ در زن بعقل تا برهى * ورنه گردى بهر رهى چو رهى « 9 »
كن مكن درپذيرد از فرمان * پس بجان گويد اين بكن « 10 » مكن آن
خوانده از قدر صايبان عرب * ذات او را مدبّر « 11 » الاقرب
عقل فعال نام او كرده * پنج حس را غلام او كرده
حس و اطباع « 12 » خوانده او را مير « 13 » * نفس كلى ورا بسان وزير
فيض او نقشهاء جافى شوى « 14 » * فعل او نفسهاء « 15 » صافى جوى
فيض او در صفا سكينهء روح * فضل او در وفا سفينهء نوح
از پى مصلحت نه بهر « 16 » هوس * بيشتر ميل او بود به دو كس
( 1 ) - خ : دوربين مىشناسد ( 2 ) - م : بهتر ( 3 ) - ب : بند قفس ( 4 ) - ب : پايگاه ( 5 ) - س : كى هيولى برهنه‌پوش ، ب : كه برهنه برهنه‌پوش ( 6 ) - ب : عيب را ، م : غيب را ، خ : عقل را ( 7 ) - ب : پوشنده ( 8 ) - ل : دين ( 9 ) - ب : گر نگردى رهى او نرهى ، خ : ورنه گردى به پيش ديو رهى ، چ : بر رهى چو رهى ( 10 ) - ل : پس بگويد بكن چنين ، ب : پس بجان گويد اين بكن ، س : هرچه گويد كى آن مكن ( 11 ) - ل : مقرب ( 12 ) - ب : اتباع ؟ ، م : حس اطباع ( 13 ) - ب : پير ( 14 ) - ك : نفسهاى وافى شوى ، ل : حافى شوى ( 15 ) - ل : نقشهاى ( 16 ) - ذ : ز بهر