تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٨٨

فصل اوّل « در ذكر آن كروه عرب كه بقم آمدند ، و وقت آمدن ايشان بقم »

پادشاه‌شدن يزدجرد بن شهريار « 1 » ، و سنهء اثنتين « 2 » و ستين « 3 » فارسيّه از هلاك و زوال يزدجرد - و آن تاريخى است مستعمل بقم ، معروف بنزديك ايشان - و سنهء اربع و تسعين « 4 » هجريّه .

و جون ايشان بقم رسيدند ، سه ساعت و پنجدانك ساعتى از روز كذشته بود ، و در آن وقت طالع شده بود :

اسد : شش درجه وسط السّمآء .

حمل : بيست و دو درجه بالشاة .

آفتاب در جوزا : پنج درجه و هفده دقيقه .

ماه در اسد : هفده درجه .

زحل در اسد : چهارده درجه .

مشترى در ميزان : پانزده درجه و دوازده دقيقه .

عطارد در ثور : نه درجه .

( 1 ) . يزگرد سوم ، آخرين پادشاه ساسانى كه پادشاهى او از سال 632 تا 651 ميلادى ادامه يافت ، و در سال 650 ميلادى در تلاش براى جلوگيرى از پيشرفت لشكريان مسلمان ، به جنگ آنان رفت ، و در جنگ نهاوند در سال 651 ميلادى ( 21 هجرى قمرى ) به هلاكت رسيد . آغاز پادشاهى و مرگ يزدگرد سوم ، مأخذ و مبدأ دو گاهشمارى در ايران باستان ( در سالهاى پايانى سلسله ساسانى و پيش از تشرف ايرانيان به اسلام ) گرديد ، كه با يكديگر بيست سال تفاوت داشتند ، نخستين آن سال يزگردى ، كه مبدأ آن سال 632 ميلادى است ، كه آغاز پادشاهى يزگرد مىباشد . و دومين آن سال فارسى است ، كه مبدأ آن سال 651 ميلادى ( برابر با سال 21 هجرى ) ، كه سال مرگ يزدگرد سوم مىباشد . و تفاوت سال يزگردى با سال هجرى 12 سال ، و سال فارسى با سال هجرى قمرى 32 سال است . نگاه كنيد به : « گاه‌شمارى و جشنهاى ايران باستان : ص 83 » . ( 2 ) . در اصل : اثنين . ( 3 ) . سال 62 فارسى . ( 4 ) . سال 94 هجرى .