تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٢

فصل چهارم از باب دوم « در ذكر اختلاف ضرائب « 1 » خراج بقم ، تا آنكاه كه شيخ ابو الحسن عبّاد بن عبّاس « 2 » رحمه اللّه ، آن را در سنهء خمس و ثلثين و ثلثمائه « 3 » ، مقرر و معيّن كردانيد . و در ذكر نجوم و دفعات مال خراج ، و رسوم و مؤن و اخراجات آن ، و رسوم صدقه بقم »

كردانيد ، بىزياده و نقصان .

و در سنهء اثنى عشر ، و سنهء ثلث عشر ، و سنهء اربع عشر و ثلثمائه « 1 » ، أيضا بذين دستور بوده .

و در سنهء خمس عشر و ثلثمائه « 2 » ، پنجدانك دينارى ، بسبب ابن داود جهبذ « 3 » زياده كردانيدند ، جنانج شصت و هفت دينار و نيم شده .

و در سنهء ست عشر و ثلثمائه « 4 » چهار دينار و نيم زياده شد ، بسبب قسمت هرون عرب الحال « 5 » . جنانج ضريبهء خراج هفتاد و دو دينار كشته .

و در سنهء سبع عشر و ثلثمائه « 6 » زياده بر آن كشته ، بسبب قسمات :

قسمت اوّل : سه دينار و نيمدانك ، و اقطاع پسر مهدىء جهبذ ، جهت خلل‌آوردن و تلف‌كردن او دو دينار و دو دانك دينارى .

قسمت ثانيه : سه دينار و دو دانك دينارى .

و در سنه ثمان عشر و تسع عشر و ثلثمائه « 7 » ، قرار بهفتاد و دو دينار شد .

و بيشترين مردم برين دستور بود ، مال و خراج مىرسانيدند ، و بعد از آن با هفتاد و

( 1 ) . سالهاى 312 و 313 و 314 هجرى . ( 2 ) . سال 315 هجرى . ( 3 ) . جهبذ معرّب « كهبد » ، در صحاح الفرس آمده است : ( كهبد : چند معنى دارد : اول : دهقان باشد . دوم : خزينه‌دار بود ، يا آن كه سيم و زر پادشاه به او سپارند و او بخزينه سپارد ) . و در تاريخ قم در ( ذكر رسم جهبذ بقم ) آمده است : ( جهبذ شخصى است كه ارباب خراج او را بديوان آرند ، تا صاحب عهد شود كه مال و متوجهات ايشان به تمام بستاند و بديوان رساند ) . ( 4 ) . سال 316 هجرى . و در اصل : ست عشر و ثمانمائه آمده ، كه يقينا خطاى كاتب يا مترجم است . ( 5 ) . ؟ ، كذا در اصل و ديگر نسخه‌ها . ( 6 ) . سال 317 هجرى . ( 7 ) . سال 318 و 319 هجرى .