تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٧

فصل سؤم از باب دوم « در ذكر خراج قم ، كه اعتماد در آن بر مسآحتهاى واقعه بقم كرده‌اند ، جنانجه دستور جمل القرى « 1 » بقم بذان ناطق است ، بر اختلاف روايات »

« مبلغ اصل خراج بقم بمساحت ضيمرى « 1 » : دو هزار هزار و نهصد درهم بوده .

از آن جمله ، المضمون تا آخر سنه ثلث و خمسين « 2 » و ثلثمائه « 3 » : هزار هزار و شصت و هفت هزار ، و سيصد و پنجهزار و نهصد درهم .

الأقطاع مع ما فيه من الوقف : هزار هزار و سيصد و پنجهزار و نهصد درهم .

المضمون « 4 » : دويست و هشتاد و سه هزار ، و دويست و پانزده درهم .

مجموع آن : دو هزار هزار و پنجاه و شش هزار ، و چهارصد و پنجاه و دو درهم .

تفاوت در آن بسبب نقصان تفصيلات و دستور از جمع « جمل القرى » : دويست و چهل و چهار هزار ، و جهارصد و چهل و هشت درهم .

نقصان تفصيلات از « دستور » ، از جملهء « 5 » دو هزار هزار و هفتصد و هفتاد هزار درهم :

صد و چهارده هزار و بيست و دو درهم .

نقصان دستور از جمع « جمل القرى » : صد و سى هزار و چهارصد و بيست و شش درهم » .

دوره سلطنت آل بويه در قرن چهارم هجرى ، و ظاهرا به عنايت أبو الفضل بن العميد - كه خود قمى بود - از سوى ركن الدولة ديلمى به ولايت و حكومت قم منصوب شد ، از مدت حكومت او آگاهى دقيقى نداريم ، ليكن به تصريح مصنف وى در سال 353 ه حاكم قم بوده است ، و از كارهاى نيك او برانداختن سنت مشاهره / ماهيانه از قم بود ، كه پيش از او اسماعيل جبلى حاكم قم از سوى قابوس بن وشمگير وضع كرده بود . ( 1 ) . طبق نوشته تاريخ قم شهر قم را چند تن از عاملان قم در دوره‌هاى متفاوت مساحت كردند ، كه هشتمين مساحت از آن ابو الحسين بن احمد الصيمرى است ، كه در سال 302 هجرى اقدام به مساحت قم نمود ، و پس از يكسال آن را بپايان رساند . و اين مساحت تا سالهاى مديدى مورد اعتماد عاملان قم بود . ( 2 ) . در اصل : خمس كه خطاست . ( 3 ) . سال 353 هجرى . ( 4 ) . در اصل : المحظور . ( 5 ) . مجموع .