تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٢

فصل دؤم از باب دوم « در ياد كردن ارتفاعها « 1 » ، و خراج مال آن بقم »

حوضهآى دوشاب : در جميع رساتيق بهر حوضى دو درهم .

مزارعان و معاهدان « 1 » : در جميع رستاقها - به غير از طبرش داخل و جاست و فالق - هر مردى بيست و چهار درهم .

و در طبرش داخل و جاست و فالق : هر مردى دوازده درهم .

ارباب بيوت « 2 » : در همه مواضع - غير از طبرش داخل و جاست و فالق - هر مردى دوازده درهم .

و در طبرش داخل و جاست و فالق : هر مردى شش درهم .

كروم « 3 » خراب : خراج آن يكنيمه خراج رزهآى آبادان بوده است .

درخت زيتون و فستق « 4 » : بهر شش درخت دو درهم .

جاليزى كه آب از بيخ زمين كشد ، در همه رستاق ، خراج دو دانك جاليزى بوده است ، كه آن را آب داده باشند » .

و من در آخر دفترى كه در آن ذكر اين طسوق وضيعتها بوده ، ذكر ضيعتهاى همدان و نهاوند يافتم ، آن را نيز ياد كردم ، و آن اينست :

وضايع ماه البصره « 5 » كه آن نهاوندست :

( 1 ) . معاهد : اهل ذمّه . ( 2 ) . مردان مالك خانه مسكونى . ( 3 ) . كروم جمع « كرم » به معناى انگور ، درخت مو . ( 4 ) . فستق : بادام زمينى . ( 5 ) . ماه البصره يعنى سرزمين ماد / ماه كه متعلق به بصره باشد ، اين را از اين جهت به بصره نسبت دادند ، كه لشكريان گسيل‌شده از بصره ، ناحيه نهاوند را فتح كردند ، از اين رو جزو اعمال خراج بصره قرار گرفت ، و به دو منتسب شد .