تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٥
فصل ششم از باب اوّل « در ذكر عدد رستاقهآء شهر قم ، و ضياع آن از عربى و عجمى ، و آنج از ديكر شهرها كه به نزديك قماند با قم جمع كردهاند ، و اضافت نموده ، و آن را محوزه مىخوانند »
رستاقى ، رستاقى كردانيدهاند ، كه باز مشتمل است بر چند طسوج ، و كتاب ربوع بذين ناطق است .
در قديم سراجه ، و وازه كرود « 1 » ، و قهستان ، و رودبار ، و لنكرود ، طسوجهآىء كميدان بودهاند .
و طخرود ، و خوزان ، و فيستين « 2 » ، و وزواه ، طسوجهآىء رستاق ساوه .
و دوراخر ، و جوزه ، و ترور ، و راونده جرد ، و طبرش ، طسوجهآىء رستاق ورّه .
و فاردان ، و ديلجان ، و جاست ، و قهستان ، و هنبرد ، و نميور « 3 » ، طسوجهآىء رستاق أنار » .
جنين كويد حسن بن محمّد « 4 » ، كه :
اين حكايات مجموع متفاوتند ، و بر خلاف يكديكرند ، پس بدرستى كه تفصيل برقى زائد است بر همه ، و كلام همدانى به نسبت با آنج در سياقت حساب مساحت يافتهاند ، غير صحيح است ، و آنج اصفاهانى « 5 » كفت كه : « از ضياع رى هيچ چيز با قم اضافت نكردهاند ، و در حوز آن نكرفتهاند » ، غلط و سهو است ، بحقيقت و درستى كه از رى با قم ، بيشتر رستاق خوى اضافت كردهاند ، و كتاب رى « 6 » بذين ناطق است . و مأمونيّه - كه از جملهء مواضع قم بوده است - أيضا نقل كردهاند با رى ، در سنهء عشر و [ ثلثمائه ] « 7 » هجريّه ، و همچنين مشكويه « 8 » ، و چند ديهاى ديكر .
( 1 ) . از روستاهاى جنوب شرقى در شهر قم كهن . ( 2 ) . در اصل : فيتسين . ( 3 ) . يا نيمور كه از آباديهاى پيرامون تفرش مىباشد . ( 4 ) . مصنف تاريخ قم . ( 5 ) . مقصود حمزه اصفهانى ، نويسنده تاريخ اصفهان است . ( 6 ) . مقصود از كتاب رى دفتر ماليات ديوانى ، و خراج شهر رى و توابع آن مىباشد . ( نگاه كنيد به : كتابشناسى آثار مربوط به قم : ص 24 ) . ( 7 ) . افزوده از نسخة ( 2 ) و ( 3 ) ، و در أصل بياض است ، كه تاريخ برابر است با سال 310 هجرى . ( 8 ) . اين خردادبه ( ح 270 ق ) در كتاب « المسالك و الممالك چ ليدن ، ص 22 » هنگام ذكر بلاد