خلاصة التجارب ( طبع جديد ) — الصفحة ٣٤٩

الف

ادكن : تيره‌گون ، دودگون ، خاكستررنگ ، مايل به سياهى ، نيلگون

ادهان : ج دهن : روغن

ارتعاد : لرزيدن ، ارتعاش

ارجوحه : طنابى دولا بر بالايى آويخته باشد كه بر آن نشينند و در هوا آيند و روند ، تاب ، گهواره

ارخا : سست كردن

ارزق : مقلوب ازرق ، نيلگون

ارزيز : نوعى از معدنيات باشد سپيدرنگ

ارق : بىخوابى ، نهر و جوى

ارق : رقيق‌تر

ازدراد : لقمه فروبردن

اسپست : علفى است كه به تركى يونجه خوانند

استحالت : از حالى به حالى گرديدن ، از حال بگرديدن

استحصاف : استوار گرديدن ، مستحكم شدن ، تنگ و خشك شدن ، تنگ شدن سوراخ

استره : آلتى است كه بدان سر تراشند و به عربى موسى گويند چون موى سر را بدان بسترند يعنى پاك و محو سازند به اين اسم موسوم است .

استيلا : دست يافتن ، غالب آمدن ، بر تريف چيره شدن .

اسطقسات : ج اسطقس ، عناصر اربعه

اسلم : عرق اسلم ، باسليق ابطى است يعنى رگ با سلامت‌تر و باسليق ابطى را با سلامت‌تر از بهر آن گفته‌اند كه اندر زير آن شريان نيست و اندر زير باسليق ماديان شريان است و نيش رگ‌زن به خطا به شريان نيايد .

اسن : متغير شدن آب ، برگرديدن آب از مزه و رنگ

اشقر : رنگى ميان سرخى و زردى

اشنان : * ج شنّ : به معنى مشك كهنه ، * ج شن : سنگ ريزه خردتر از ريگ و درشت‌تر از ماسه

اشنان : ج شن ، به معنى مشك كهنه

اشواق : ج شوق ، آرزومندىها

اصهب : ميگون

اعانه : اعانت ، كمك

اعياء : مانده كردن ، به تعب و رنج انداختن حركت ، مانده شدن از بسيارى رفتن يا حركت

اغانى : ج اغنيه ، سازهايى كه بدون نفخ و دم نواخته مىشود مثل چنگ و رباب

اغبر : آنچه به رنگ خاكى باشد ، گردآلوده

افاقه : بهبود يافتن ، صحت يافتن

افواه : ج فوه ، به معنى دندان

اقتم : سياه‌فام يا خاكسترگون

البان : ج لبن ، آنچه از شير مىسازند الثغ : آنكه در زبانش شكستگى باشد يعنى حرف س را ث يا ر يا غ يا حرفى را به جاى حرف ديگر تلفظ كند ، نيكو برداشته ناشدن زبان به جهت گرانى

اليق : لايق‌تر ، سزاوارتر

اماج : نوعى از آش آرد است ، اوماج نيز گويند .

امشاج : ج مشج ، آب مرد آميخته با آب زن و خون آن

انبويه : هرآنچه بوى افشاند ، بوىدهنده

انبيق : يكى از قسمت‌هاى سه‌گانه قرع و انبيق ، ظرفى است براى تقطير مايعات و گرفتن عصاره و عرق

انتفاخ : بر آماسيدن چيزى ، باد گرفتن ، آماسيدن ، بردميده شدن

انحدار : به نشيب فرود آمدن ، پايين آمدن ، فرود آمدن ، سرازير شدن

اندرزا : گاو زهره را گويند و آن سنگى است كه در ميان زهره گاو يا شيردان او متكون مىشود