خلاصة التجارب ( طبع جديد )
- المؤلف: بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )
- الوفاة: 914
- القسم: الطب
- الناشر: دانشگاه علوم پزشكى تهران - تهران
فهرس الكتاب
- فهرست
- مقدمه [ ( دكتر علىاكبر ولايتى ) ]
- الف ) فتح باب
- ب ) زندگى بهاء الدوله
- ج ) معرفى خلاصه التجارب
- مقدمه تصحيح‌كنندگان
- مقدمه [ مؤلف ]
- خلاصه التجارب
- باب اول در بيان آنچه دانستن آن موقوف عليه حفظ صحت و رفع مرض هست بر وجه كلى
- اما طبيعت
- مزاج
- علامات ثانيه امزجه طبيعه حاصله
- اما تغيير و تبديل المزاج
- اما اخلاط اربعه
- خون طبيعى
- خون ناطبيعى
- بلغم طبيعى
- بلغم ناطبيعى
- صفراى طبيعى
- صفراى ناطبيعى
- سوداى طبيعى
- سوداى ناطبيعى
- اما اعضاى مفرده و بعضى از مركبات اوليه اين مفردات كه جمله اين‌ها اساس و مقوم بدن‌اند
- استخوان
- اما غضروف
- رباط
- عصب
- عضله
- وتر
- غشاء
- گوشت
- لحم
- پيه
- شرحه
- وريد و عروق
- شريان
- پوست
- ارواح
- قوا
- قوت طبيعيه
- قوت حيوانيه
- قوت نفسانيه
- افعال طبيعيه
- سبب‌ها كه تن را گرم كند
- سبب‌ها كه تن را سرد كند
- سبب‌هايى كه ترى فزايد
- سبب‌هايى كه خشكى فزايد
- دلالت حالات نبض بر حالات بدن مطلقا يعنى صحى و مرضى
- حالات كليه نبض
- حكم نبض در امتزاجات
- و اما دلالت حالات نفس بر حالات بدن
- اما دلالت حالات بول بر حالات بدن
- و حالات كليه بول
- اما دلالت حالات براز بر حالات بدن
- اما دلالت حالات عرق بر حالات بدن
- و حالات كليهء عرق
- باب دوم در بيان حفظ الصحت
- تدابير الحركت و السكون
- اول هواى خوب
- دوم آب گوارنده خوش
- سوم غذاى پرقوت
- چهارم دواى مقوى
- پنجم خواب و بيدارى
- ششم حركات و سكنات بدنى و قواى نفسانى
- هفتم دفع و رفع فضلات داخله و خارجه تن و حبس آن‌ها مثل غايط و بول و منى و عرق و مخاط و نتن ابط و موى سر و چرك تن .
- باب سوم در بيان تدبير اطفال و پيران و ناقهان و مرتاضان به تعب و اعراض مفرطهء نفسانى و آب‌هاى بد و هواهاى مضر و استفراغات
- اما تدبير اطفال و كودكان
- ام الصبيان
- عطسهء متواتر
- تشنگى سرسام
- تشنج و كزاز
- بىخوابى و بدخويى
- ترسيدن در خواب
- ترسيدن از چيزها در بيدارى
- كبودى چشم
- سطبرى پلك چشم و سفيدى كه بر حدقه افتد
- به هم چسبيدن پلك‌ها
- درد چشم
- آب رفتن از چشم بىدردى و بىافتادن چيزى در وى
- بيرون خاستن خانهء چشم
- ماندن چيزى در بينى
- درد گوش
- پالودن پليدى از گوش
- ورم لثه
- آماس گوشت بن دندان
- دميدگى دهان
- ورم حلق
- ورم ملازه و لوزتين
- استرخاء آن‌ها [ ملازه و لوزتين ]
- زكام
- سرفه
- خرخر و تنگى نفس
- فواق
- قى مفرط
- فسرده شدن شير در معده
- ضعف معده
- قبض شكم بلا حرارت
- اسهال
- زحير
- مغض
- پيچيدن ناف
- بيرون خاستن ناف
- فتق
- حرقه البول
- بول كردن در جامه خواب
- دشوار برآمدن بول
- كرم معده
- بازگرديدن مقعد
- ثولول
- بثرها و ريش تن
- ريش كش ران و زير بغل و بن گوش و چين‌هاى گردن
- تب لازم
- تب نوبه
- تدبير پيران
- تدبير ناقهان
- تدبير مرتاضان به تعب و رنج
- مرتاضان بحر
- قروحى
- تمددى
- ورمى
- قشفى
- تدابير امراض مفرط نفسانى
- تدبير آب‌هاى بد
- اصلاح آب‌هاى بد
- تدبير هواى مضر
- تدبير گرمى هوا
- تدبير خنكى هوا
- تدبير ترى هوا
- تدبير خشكى هوا
- تدبير هواى به غايت نمناك
- تدبير هواى منتن
- تدبير هواى مسموم
- تدبير هواى وبايى
- تدبير استفراغات
- اما در قى
- اما در فصد
- تدارك خطاى فصد
- اما در حجامت
- اما در افكندن علق
- اما در شرط اذن
- اما در راندن نفاس و طمث
- اما رعاف پديد آوردن
- و اما در استعمال مسهل و ملين
- تدارك وحشت‌هاى مسهلات و ملينات
- اما در استعمال شياف
- اما در احتقان
- اما در طلا كردن چيزى بر شكم
- اما در ادرار و تفريق و آوردن مخاط و لعاب
- باب چهارم در بيان تدابير آنچه به زينت بدن متعلق است
- تدبير حفظ موى از سفيد شدن
- تدبير موى روى كسى كه به وقت برنمىآيد و يا دير و يا كم برآيد
- تدبير رفع كوتاهى موى و كمى و باريكى آن
- تدبير رفع اصلعى
- تدبير رفع داء الثعلب
- تدبير رفع جعد موى
- تدبير رفع سبطى موى
- تدبير رفع تشقق و شكست موى
- تدبير رفع سطبرى موى
- تدبير رفع موى
- در تدبير منع موى
- تدبير رنگ كردن موى سفيد
- تدبير رفع بىرونقى رنگ بشره
- تدبير رفع طركيدن و درشتى بشره
- تدبير رفع باد شنام
- تدبير رفع لك‌هاى روى
- تدبير رفع اثر ضرب و ريش و نقوش آبله و غيره
- تدبير رفع خون كه در شيب پوست مرده شده
- تدبير رفع بهق و برص
- تدبير رفع صنان
- تدبير رفع گند عرق
- تدبير رفع گند پاى
- تدبير رفع گند ريش
- تدبير رفع شپش غلبه و شش پاى
- تدبير رفع تركيدگى پاشنه و انگشتان و پشت دست‌وپاى
- تدبير رفع ريشه شدن بيخ ناخن‌ها
- تدبير رفع كوفتگى انگشتان از زمين و غيره
- تدبير رفع گودى ناخن و تركيدگى آن
- تدبير رفع برص ناخن
- تدبير رفع زردى و سفيدى ناخن
- تدبير رفع داخس
- تدبير رفع ناخن معيوب
- تدبير رفع زردى و سياهى ظاهر دندان‌ها
- تدبير رفع لاغرى مفرط
- تدبير رفع فربهى مفرط
- باب پنجم در بيان اقسام مرض و امتلاءات منذره به امراض و علامات خير و شر كه اكثر آن‌ها عمومى در امراض دارند و احوال و ايام بحران و انذار و واقع فى الوسط و نضج و منفعتشان و علامات نكس و سبب موت در مرض و اوقات آن و فجات بىمرضى و وصايا در طريق مراعات مرضى از روى كليه و اصلى چند قياس با مقتضيات طبائع
- اقسام مرض
- امتلاءات منذر بالمرض
- علامت مطلق امتلاء
- علامت خير و شر
- اول از احوال چشم چنانچه :
- دوم از حال سحنه و چهره .
- سوم از حال بينى .
- چهارم از حال لب‌ها .
- پنجم از حال دندان‌ها .
- ششم از حال دهان و زبان .
- هفتم از حال گوش .
- هشتم از حال سر .
- نهم از حال حواس .
- دهم از حالات و انديشه‌ها .
- يازدهم از حركات و سكنات .
- دوازدهم از حال خواب و بيدارى .
- سيزدهم از هيأت خفتن .
- چهاردهم از احوال پوست .
- پانزدهم از اختلافات دم زدن .
- شانزدهم از حال حلق و حنجره و مجارى طعام و آب .
- هفدهم از حال فم معده .
- هيجدهم از حال شكم و شراسيف .
- نوزدهم از حال مقعده .
- بيستم از حال قضيب و خصيه .
- بيست و يكم از حال رحم .
- بيست و دوم از حال اطراف .
- بيست و سوم از حال ريش‌ها و بثرها و آماس‌ها .
- بيست و چهارم از تمطى و تثاؤب .
- بيست و پنجم از آواز و سخن .
- بيست و ششم از اشتها و تشنگى .
- بيست و هفتم از استفراغ .
- بيست و هشتم از حال عرق .
- بيست و نهم از حال رعاف .
- سىام از حال براز و نفخ شكم .
- سى و يكم از حال بول .
- سى و دوم از اختلافات نبض .
- سى و سوم از حال قى .
- سى و چهارم از ضعف و قوت .
- احوال بحران‌ها
- علامت حدوث رعاف
- علامت حدوث اسهال
- علامت حدوث قى
- علامت حدوث ادرار
- علامت حدوث عرق
- علامت گشادن خون بواسير
- علامت گشادن خون حيض
- علامت انتقال قوت
- بحران انتقالى
- ايام بحران و انذار و واقع فى الوسط
- نضج و منفعت آن
- علامت نكس
- سبب موت در مرض و اوقات آن و فجاه بىمرض
- يكى نبض است .
- دوم بول است .
- سوم سحنه و چهره است .
- اصلى چند در قياس با مقتضيات طبائع
- باب ششم در بيان حميات و اسباب و علامات و معالجات آن‌ها
- حمى يوم
- حمى يوم غمى
- حمى يوم فزعى
- حمى يوم همى
- حمى يوم فكرى
- حمى يوم غضبى
- حمى يوم فرخى
- حمى يوم سهرى
- حمى يوم نومى و راحتى
- حمى يوم تعبى
- حمى يوم استفراغى
- حمى يوم وجعى
- حمى يوم غشى
- حمى يوم جوعى
- حمى يوم عطشى
- حمى يوم سدّى
- حمى يوم تخمى
- حمى يوم ورمى
- حمى يوم قشفى
- حمى يوم استحصافى
- حمى يوم حرى
- حمى يوم غذايى
- حمى يوم شربى
- حمى دق
- حمى خلطى
- حميات دموى
- حمى مطبقه
- حميات صفراوى
- حميات بلغمى
- حميات سوداوى
- حميات مركبه مطلقا
- بيان معالجات و علامات حمى اما سونوخس
- مطبقه
- غب لازم
- اما محرقه صفراوى
- غب خالصه
- اما غب غير خالص
- افسون‌هاى تب‌بند
- محرقه بلغمى
- حمى لثقه
- حمى مواظبه
- حمى غشى خلطى
- حمى نهارى
- حمى ليلى
- حمى ظاهر الحر
- حمى ظاهر البرد
- تب ربعى
- تب خمس و سدس و سبع و تسع
- شطر الغب
- مركب از غبين نايبين و از سه ربع و از چهار خمس
- مركب از اربعين
- مركب از خمسين
- مركب از سه خمس
- مركب از حمى دق و حمى خلط
- مركب از غب لازمه
- حمى عفونى وبايى
- باب هفتم در بيان حصبه و جدرى و ساير بثرها و ورم‌ها و جذام و سرمازدگى و سموم‌زدگى و كوفتگى و قوبا و قرحه‌ها و سوختگىها و عرق مدنى و ريش بلخى و جراحت‌ها و بيرون رفتن سر استخوان‌ها از محل خويش و شكستگى استخوان‌ها و اسباب و علامات و معالجات اين امراض
- حصبه
- جدرى
- حميقا
- ساير بثرها
- جمره
- نمله
- شرى
- سعفه
- حصف
- بنات الليل
- بطم
- جرب
- ثولول
- مسماريه
- نفاخه
- نفاطه
- ارمنىدانه
- ورم‌ها
- انواع آماس
- فلغمونى
- خراج
- دمل
- طاعون
- خيارك
- حمره
- ماشرا
- سلعه
- غدد
- اوديما
- خنازير
- سرطان
- سقيروس
- كهير
- نفخه
- تهبج
- استسقاء
- جذام
- سرمازدگى
- سموم‌زدگى
- كوفتگى
- قوباء
- قرحه‌ها
- سوختگىها
- عرق مدنى
- ريش بلخى
- جراحت‌ها
- بيرون رفتن سر استخوان‌ها از محل خودش
- شكستگى استخوان‌ها
- دستور العلاج هر شكستگى
- واژه‌نامه
- آ
- الف
- ب
- پ
- ت
- ث
- ج
- ح
- خ
- د
- ذ
- ر
- ز
- س
- ش
- ص
- ض
- ط
- ع
- غ
- ف
- ق
- ك
- گ
- ل
- م
- ن
- و
- ه
- ى
- واژه‌ياب
- ا
- ب
- ت
- ث
- پ
- ج
- ح
- خ
- چ
- د
- ذ
- ر
- ز
- س
- ش
- ص
- ض
- ط
- ع
- غ