بيان التنزيل ( فارسى ) — الصفحة ٢٣
آثار چاپى نسفى
مهدوى دامغانى اشاره مىكند كه اين كتاب يك بار در مصر به چاپ رسيده است 77 .
هرمان لندلت در مقاله
" ueiD eD ecaF al eD exodarap eL "
در پاورقى مىنويسد كه وى در حال چاپ كتاب التنزيل است و در همين مقاله محتواى اين كتاب و مباحث آن را تشريح مىكند 78 .
3 - زبدة الحقائق : اين كتاب گزيده يك كتاب مفصل به نام « مبدأ و معاد » است .
نسفى در مقدمهء اين كتاب انگيزه خود را از تأليف آن و انتخاب اين نام چنين شرح مىدهد :
« جماعت درويشان كثرهم اللّه از اين بيچاره درخواست كردند كه مىبايد كه در معرفت عالم كبير و عالم صغير و در معرفت مبدأ و معاد رساله‌اى جمع كنيد . . . درخواست ايشان را اجابت كردم و آن‌چنان‌كه ايشان گفته بودند ، جمع كردم و آن مجموعه را رساله مبدأ و معاد نام نهادم . چون بخواندند بعضى گفتند مطول است و سخنان به‌غايت روشن است و خواص و عوام را از آن بهره است . مىبايد كه چنان باشد كه جز خواص را از آن نصيبى نباشد . اين درخواست ديگر اجابت كردم و رسالهء مبدأ و معاد را مختصر كردم و اين مختصر را « زبدة الحقائق » نام كردم . . . 79 »
در اين كتاب يك مقدمه و دو باب وجود دارد كه هر باب داراى سه اصل است .
باب اول در معرفت عالم كبير نگاشته شده و در اصل اول آن سخن اهل شريعت ، در اصل دوم سخن اهل حكمت و در اصل سوم سخن اهل وحدت در بيان عالم كبير نقل شده است .
باب دوم در بيان عالم صغير است و در اصل اول اين باب ، انسان و مراتب انسان ، در اصل دوم تطبيق انسان صغير با انسان كبير و در اصل سوم سلوك و نيت سالك در سلوك تبيين مىشود .
اين كتاب به وسيلهء اسماعيليان بدخشان به‌عنوان يك اثر اسماعيلى معرفى شده و برگردان روسى آن جزء پنج رساله دربارهء آفاق و انفس توسط برتلس در مسكو به چاپ رسيده است 80 . اين كتاب دو بار نيز به زبان فارسى در تهران چاپ شده است : يك بار در سال 1303 ه . ق به انضمام مقصد الاقصى ، اشعة اللمعات