احياى حكمت ( مشتمل بر طبيعيات ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٨

فصل ششم در بيان تعداد اقسام وحدت بما هى وحدت

الثلاثة فى كونها « 1 » إثنين و ثلاثة واحدة و كذلك المعدودات من المركبات و البسايط واحدة « 2 » إمّا فى الجنس أو النوع « 3 » أو فى الشخص كالجوهر فى أنّه جوهر على الاطلاق و الانسان فى أنّه انسان على الاطلاق « 4 » و الشخص المعين مثل زيد فى أنّه ذلك الشخص بعينه واحد فلم تنفك « 5 » الوحدة من « 6 » الموجودات قط و هذه « 7 » مستفادة من وحدة البارى تعالى لزمت « 8 » الموجودات كلّها و إن كانت فى ذواتها متكثرة و إنّما شرف كلّ موجود لغلبة « 9 » الوحدة فيه ، فكلّ « 10 » ما هو أبعد من الكثرة فهو أشرف و أكمل » « 11 » ، إنتهى كلامه .

و من مىگويم كه اگر مراد از نفى عدد و معدوديت عقل فعال اين است كه جزء عدد و معدود عينى و هيولانى نيست ، حق است . و اگر مراد نفى مطلق است ، حق نيست ، چه عقل فعال از اين جهت كه از سنخ ممكنات و از سنخ مجردات است كه در ذات و فعل مستغنى از ماده است ، معروض وحدت [ است ] و عقول فعاله معروض عدد « 12 » نتواند شد ، چنان‌كه ظاهر است .

فصل ششم در بيان تعداد اقسام وحدت بما هى وحدت

فصل ششم در بيان تعداد اقسام وحدت بما هى وحدت

بدان كه وحدت بما هى وحدت به قسمت اولى بر دو قسم است : يكى حقيقى ، و دويم اعتبارى . و هريك از اينها بر دو قسم است : يكى كلى و دويم جزئى و شخصى . اما وحدت حقيقى كلى پنج قسم است : يكى وحدت جنسى ، دويم وحدت نوعى ، سيوم وحدت فصلى ، چهارم وحدت خاصى ، پنجم وحدت عرض عامى . و وحدت حقيقى جزئى بما هو جزئى و شخصى منحر در يك قسم است ، اعم از اينكه اشخاص مقولات عشر باشد يا غير مقولات عشر . و شك نيست كه از وحدات حقيقيه كليات

( 1 ) . ( همان ) : كونهما . ( 2 ) . ( همان ) : وحدة . ( 3 ) . ( ملل و نحل ) : فى النوع . ( 4 ) . ( همان ) : - على الاطلاق . ( 5 ) . ( م ) : فلم ينفك . ( 6 ) . ( ملل و نحل ) : عن . ( 7 ) - ( همان ) : + وحدة . ( 8 ) . ( همان ) : لزم . ( 9 ) . ( همان ) : بغلبة . ( 10 ) . ( همان ) : و كلّ . ( 11 ) . ملل و نحل ، ج 2 ، ص 269 . ( 12 ) . ( م ) : علت .