نوشتارهاى فقهى (فارسى) — الصفحة ٥١٦

فصل دوّم : [ مطلوبيّت احيا و شروط و حدود آن ]

احيا را تجويز كرده و سبب ملكيّت مىشمارد ؛ چه آن كه لازمهء تمليك و اباحهء استفاده از ملك خاصّى ، اين [ است ] كه حقّ استفاده از مرافق و امكنهء مربوطه را نيز داشته باشد .

و ثالثاً ، روايات فوق است كه با الغاى خصوصيّت ، مىتوان از آن‌ها استفاده كرد ، كه براى غير درخت خرما و غير چاه نيز به تناسب حال خود ، حريمى بايد ملحوظ گردد .

سخن سوم : در كيفيّت و چگونگى احيا است

در تحقّق معناى احيا و مالكيّت ، استعداد و آمادگى قريب به فعليّت انتفاع ، كافى است ؛ و فعليّت ، شرط نيست ، چنانچه صدق احيا در هر موضوعى ، برحسب حال آن است . و بنابراين :

1 . احياى زمين به قصد ساختن خانه ، به وسيلهء كشيدن ديوار حياط و سقف زدن ولو بر يك اطاق ، تحقّق مىيابد ؛ و نصب درب و غيره ، شرط نيست .

2 . احياى زمين براى مسجد در امكنه‌اى كه نياز مبرم به سقف نيست ، پاركينگ ماشين ، خوابگاه مَواشى و حيوانات ، انبار چوب و آهن‌آلات و غيره ، به ديوار تنها تحقّق مىيابد .

3 . احياى زمين به قصد باغ ، به وسيلهء زايل كردنِ موانع غرس و حفر راه‌هاى آب و مرزبندىهاى لازم و نشاندنِ برخى از نهال‌هاى موردنظر ، محقّق مىشود .

4 . احياى زمين براى زراعت آبى ، با تسويهء پستىها و بلندىهاى مضرّ ، ازالهء موانع از سنگ و غيره ، مرزبندى ، حفر نهرهاى داخلى ، تهيّهء آب از خارج به وسيلهء حفر چاه عميق براى مشروب ساختنِ زمين ، حاصل مىشود ؛ و پاشيدن تخم يا سبز شدنِ زراعت ، شرط نيست ؛ زيرا فعليّت انتفاع ، در احيا ، شرط نيست ، چنانچه ساكن شدن در خانه ، شرط نيست .

5 . در احياى زمين ديمى براى زراعت ، همهء امور قبلى غير از حفر نهر ، لازم است تا احيا صادق گردد .

6 . در احياى زمين ديمى براى زراعت ، اگر نيازى به تسويه و رفع موانع و نحو آن نيست ، صادق بودنِ احيا به مجرّد مرزبندى ، مشكل است ؛ چه آن كه اين عمل ، فقط