نوشتارهاى فقهى (فارسى) — الصفحة ٢٤٥
نوع اوّل : ديهء موهاى بدن
هر [ كه ] جنسى باشد - يك سومِ آن ، اضافه مىشود ؛ مثلًا اگر شتر بدهد ، 132 شتر ؛ و طلا بدهد ، هزار مثقال مىپردازد .
ديهء زن مسلمان ، از هر جنسى از اجناس فوق تأديه شود ، به اندازهء نصف ديهء مرد است .
ديهء مريضى كه تحت معالجهء دكتر يا زير عمل جرّاحى وى بميرد ، در صورتى كه معالجه يا جرّاحى ، به مباشرت خود دكتر انجام مىگيرد ، به عهدهء دكتر است ؛ چه بصير و حاذق باشد ، يا غير حاذق .
در صورتى كه دكتر ، پيمان برائت ذمّه از مريض بگيرد ، ضامن ضرر يا تلف او نخواهد بود ؛ و همچنين اگر منافع دواء و سوزن را به مريض اطّلاع دهد كه مباشرت معالجه با خود مريض باشد ، دكتر ، ضامن تلف او نيست .
زنى كه در حال خواب غلطيده ، بچّهء خود را بكشد ، ديهء مقتول به عهدهء او است [ و ] بايد به پدر بچّه يا ساير ورّاث او بپردازد .
اگر حمّال به وسيلهء بار ، اشتباهاً به كسى جنايت رساند ، ضامن است .
كسى كه به بچّه‌اى داد بزند ، يا به قصد گرفتنْ او را دنبال كند كه سبب جنايت و قتل او شود ، ضامن است .
[ اگر ] دكتر يا سلمانى در وقت ختنهء طفل ، اشتباهاً از آلت طفل ببرّند ، ضامن قيمت مقدّر خواهند بود .
كسى كه سنگ يا چوبى سر راه مردم بگذارد ، يا اجناس دكّان را در پياده‌روها بريزد ، ضرر مالى و جانى تصادف عابرين را ضامن است .
قسم دوم : ديات اعضا
قسم دوم : ديات اعضا
و آن ، بيست نوع است :
نوع اوّل : ديهء موهاى بدن
نوع اوّل : ديهء موهاى بدن
مقدّمةً بايد معلوم شود هر عضوى كه در بدن انسانى ، فرد است و بيش از يك عدد نيست ، ديهء اتلاف آن ديهء كامل انسان است ؛ مانند : بينى ، زبان ، آلت رجوليّت . و هر