ارشاد الزراعه ( فارسى ) — الصفحة ٥٤

روضهء اول در بيان دانستن اراضى كه حضرت اللّه تعالى هر قطعه زمينى را خاصيتى داده

روضهء اول در بيان دانستن اراضى كه حضرت اللّه تعالى هر قطعه زمينى را خاصيتى داده

روضهء اول در بيان دانستن اراضى كه حضرت اللّه تعالى هر قطعه زمينى را خاصيتى داده

و بچه كيفيت غله انگور و سر درخت مىدهد - معرفت زمين نيك و بد و صالح زراعت .

جالينوس حكيم گويد كه چون باران بر زمين آيد زمين آن را نشف كند و شق نشود دليل نيكى زمين است و اگر در آن زمين انواع گياه‌ها رسته بود و قوى بود دليل نيكى زمين است و اگر گياه‌ها باريك راست قد بود دليل آنست كه زمين ميانه است و اگر گياه‌ها ضعيف بود و راست قد نبود ، برهم پيچيده بود دليل بدى زمين است .

معرفت آنكه زمين آب نزديك دارد يا نه زمين را سه گز حفر كنند و ديگى روئين بروغن چرب كنند ( هر روغن كه باشد ) و قدرى پشم پاك بر شكل گروهه مدور كنند و قدرى موم بگدازند و نصفى از اين گروهه در اين موم گداخته فرو برند و آن را در اندرون ديگ نهند و چنان كه بديگ متصل شود پس ديگ را سرنگون در حفره نهند و از خاكى كه از آن حفره بيرون آيد ، آن حفره را پر سازند و يك شب بگذارند و روز پيش از طلوع آفتاب آن ديگ را بيرون آورند ، اگر آن پشم پر آب باشد و ديگ نمناك بود دليل آن است كه آب « 1 » دور بود .

( نوع ديگر ) - زمين را بكنند دو گز يا سه گز پس قدرى كلوخ از مغز آن بگيرند و در هاون نرم بسايند و در آب باران آغشته كنند چندانكه آب از سر آن بگذرد و همچنان بگذارند تا آب صافى شود اگر طعم آب به حال خود باشد زمين نيك بود و اگر آب شور شود آن زمين شوره‌زار بود و هر زمين كه خاك او را بوى بد بود صالح زراعت نبود و زمينى كه شور بود در آن هيچ درخت نيايد مگر درخت خرما و نى و غبيرا .

( نوع ديگر ) - زمين را مقدارى بكنند و همان خاك را در آن حفره كنند اگر

( 1 ) پس از جملهء ( كه آب ) يك سطر جاافتاده : نزديك است و اگر آن پشم و ديك كمى نمناك بود دليل آن است كه