ارشاد الزراعه ( فارسى ) — الصفحة ٤٢

در منقبت شاه گويد :

راست خراميد باقصاى هند * نيشكرى رست ز صحراى هند

هند ز آرايش آن طرفه ماه * روى زمين را شده خال سياه

تخت سرانديب مقامش شده * پادشه هند غلامش شده

از خط سبز آيت خوبى كشيد * سبزى آن تا پر طوطى كشيد

چند گهى جام غمش نوش بود * در سپه هند سيه‌پوش بود

آمده از هند تجارت كنان * مزرعهء هند اجارت كنان

چون خردش از دگران به گرفت * آمد و سالارى اين ده گرفت

پادشهش مهتر ده ساخته * خانه از آن در سر ره ساخته

ساحت اين مزرعه آباد كرد * مزرعه را وقف بر اولاد كرد

اين ده موروث كه ماند از پدر * تخم ادب ريز در آن اى پسر

انجم و افلاك بسى تافتند * تا كه ترا آدمئى ساختند

آدم را بين كه چنان مردمى * سوخته خرمن شده از گندمى

خصم تو اين گندم نورس بود * چهر ترا گندم گون بس بود

خرمن خود داد چو دهقان بباد * زانكه بود بر كرمش اعتماد

اى كه پى دانه شتابيت هست * دان كه بهر دانه حسابيت هست

قرص جو از گندم آدم به است * مركب اين راه به جو فربه است

خوشه چرا نوك سنان تيز كرد ؟ * يعنى از اين ، بايد پرهيز كرد

آنكه پى دانه بسى دشت راند * دامن پر دانه بصحرا فشاند

مور ضعيف ارچه بود دانه‌خواه * دانه برون ريخته هم گاه‌گاه

مورچه‌اى باخبر است اين‌قدر * و آدمى غافل ، از آن بىخبر

حرص و هوى آفت فرزانه است * واقعهء آدم و آن دانه است

دانه كجا خرمن رشك سن است * دانه من ، دانه اشك من است

توبه درست آر ، چو آدم نخست * سنت خود ساز بآدم درست

گر گنه ماست ز اندازه بيش * لطف آلهى بكند كار خويش