أشعة اللمعات ( فارسى ) — الصفحة ١٣٧

لمعهء يازدهم در دفع شبهه‌اى چند كه سالكان الى اللّه را روى مىنمايد و بدان در ورطهء حلول و اتحاد و زندقه و الحاد مىافتند

نور رنگين شده و يقين است كه نور - فى حدّ ذاته - قابل و پذيراى رنگ نيست ؛ « و اگر ندانى كه چه مىگويم در چشم من آى و مىنگر تا بينى ! نظم :

آفتابى در هزاران آبگينه تافته * پس به رنگ هر يكى تابى عيان انداخته

جمله يك نور است اما رنگ‌هاى مختلف * اختلافى در ميان اين‌وآن انداخته »

يعنى پرتو هستى حقّ و آفتاب وجود مطلق ، بر آبگينهء اعيان ثابته تافته است و به صبغ احكام هريك از آن اعيان ، منصبغ گشته و متعدّد نموده ؛ اين تعدد وى به حسب نمايش است و در حقيقت همچنان بر صرافت وحدت خود است و اين اختلاف از تغاير احكام اعيان متوهّم مىشود « 1 » .

اعيان همه شيشه‌هاى گوناگون بود * كافتاد بر آن پرتو خورشيد وجود

هر شيشه كه سرخ بود يا زرد و كبود * خورشيد در آن هم به همان شكل نمود .

( 1 ) . در نزد عرفا و اهل اللّه ، حقيقت وجود منبسط ، جواهر هستند و تعيّناتى را كه به خود مىگيرد از عقل اوّل تا مادّه اوّلى همه اعراض هستند ، نه اعراضى كه منطقيين مىگويند ؛ همان‌طورى كه تجلّى حقّ تعالى به اسماء و صفاتش از شئونات او هستند ، حلول در اين مرتبه نداريم و به لسان فلسفى كه صدر المتألهين اين مطالب را به لسان برهان آورده است كه اعراض از شئونات جواهرند ، پس نمىتواند كه حلول باشد .